|
ارزیابی راهبردی محیط زیستی برنامه آمایش استان قزوین
|
مریم محمدزاده قزوین  ، مهرداد رحمانی* |
| دانشگاه تهران ، rahmani13@ut.ac.ir |
|
|
چکیده: (105 مشاهده) |
استان قزوین با چالشهای محیط زیستی فزایندهای نظیر آلودگی خاک، افت شدید سطح آب زیرزمینی، تخریب باغستانهای سنتی، و پراکندگی ناموزون صنایع مواجه است که ضرورت ارزیابی راهبردی محیط زیستی (SEA) برنامه آمایش سرزمین (تصویب ۱۳۹۹) را به عنوان مهمترین سند هدایت توسعه اقتصادی و فضایی استان را برجسته میکند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر مبنای روش ارزیابی راهبردی محیط زیستی است که در ابتدا با مرور ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق، ۱۴ شاخص کلیدی را برای تحلیل ۱۰ راهبرد برنامه آمایش استان قزوین استخراج و پالایش نمود. سپس با بهرهگیری از تکنیک تشکیل ماتریس اثرات (شدت، مستقیم/غیرمستقیم، کوتاه/بلندمدت، برگشتپذیر/ناپذیر و تجمعی) نشان داد که شش راهبرد کشاورزی، صنعت و معدن، سکونتگاهی، بازرگانی، گردشگری و حملونقل اثرات منفی قابل توجهی ایجاد میکنند؛ راهبردهای خدمات برتر و علم و فناوری ضمن اثرات مثبت کلی، در برخی ابعاد (بهویژه اثرات غیرمستقیم و بلندمدت) آسیبزا هستند. راهبردهای محیط زیستی و فرهنگی-اجتماعی بدون هیچ اثر منفی، تحلیل شدهاند. تفسیر نتایج ارزیابی اثرات محیط زیستی برنامه آمایش استان قزوین، نشان میدهد که اثرات منفی این برنامه بر محیط زیست از اثرات مثبت آن بیشتر بوده و راهبردهای محیط زیستی و دیگر تمهیدات این برنامه، پاسخگوی آسیبهای وارده نبودهاند. تحلیل حساسیت با سه سناریو، پایداری اولویتبندی جهت بازنگری سیاستهای برنامه آمایش را تأیید کرد و نشان داد اجرای پیشنهادهای اصلاحی میتواند اثرات منفی را تا ۵۴ درصد کاهش دهد. راهبردهای اصلاحی پیشنهادی شامل کاهش آلودگی (نظارت مستمر، تصفیه فاضلاب، انرژی نوین)، مدیریت مصرف آب (قیمتگذاری پلکانی، فناوری بهینه) و حفاظت پوشش طبیعی (احیای باغستانها) است که با چالشهای بودجه، مقاومت ذینفعان و هماهنگی بینسازمانی مواجهاند.
|
|
| واژههای کلیدی: توسعه پایدار منطقهای، تبعات محیط زیستی، ارزیابی راهبردی محیط زیستی، برنامه آمایش استان قزوین |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
سکونتگاههای شهری و روستایی
دریافت: 1404/8/17 | پذیرش: 1404/9/4 | انتشار: 1404/12/24
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
