[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 40، شماره 173 - ( 3-1400 ) ::
جلد 40 شماره 173 صفحات 135-148 برگشت به فهرست نسخه ها
بازشناسی ضرورت‌ها، کارکردها و انواع فضاهای زیرزمینی سنتی با تأکید بر تجارب ایرانی
اصغر مولائی*
دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران ، A.molaei@tabriziau.ac.ir
چکیده:   (143 مشاهده)
استفاده از فضاهای زیرزمینی یکی از مهم­ترین روش‌های زندگی و سکونت در طول تاریخ بوده‌است. تجلی این مهم در دوره­های گذشته، یکی از گونه­های مهم فضایی در مقیاس بنا و سکونتگاه در مناطق مختلفی از جهان محسوب می­شود. مطالعه چیستی، چرایی، ضرورت‌ها و چگونگی استفاده از این نوع فضاها و ویژگی‌های آن در نقاط مختلف جهان مسئله اصلی این تحقیق است. هدف این نوشتار، مطالعه علل، ضرورت‌ها، چگونگی استفاده از فضاها و سکونتگاه‌های زیرزمینی و انواع آن در ایران و جهان است. مقاله حاضر که با روش تحقیق تحلیلی و قیاسی و مطالعه نمونه­های موردی انجام شده‌است، نشان می­دهد که این نوع فضاها از دوره­های گذشته تاکنون با علل و ضرورت‌های گوناگونِ اقلیمی، دفاعی و امنیتی، اعتقادی، ویژگی‌های محیطی و توپوگرافی، اقتصادی در قالب فرم‌های متنوع مورداستفاده قرار گرفته­اند. فضاهای زیرزمینی از مزایای ایمنی و امنیت، ثبات دمایی و تغییرات دمایی اندک برخوردار است و محیطی مساعد برای زیست انسان و نیازهای حیاتی وی از قبیل ذخیره و نگهداری احشام و مواد غذایی فراهم می­نماید. اغلب سکونتگاه‌های زیرزمینی در دو گونه اصلی سکونتگاه‌های زیرزمینی در مناطق مسطح و بدون شیب و سکونتگاه‌های کوه­پایه­ای و صخره­ای در زمین‌های شیب­دار قرار می­گیرند. این نوع سکونتگاه‌ها در چین و مناطق شمال آفریقا، به‌ویژه تونس با ضرورت‌های اقلیمی، امنیتی و محدودیت‌های محیطی ایجاد شده­اند. در ایران سکونتگاه‌های گونه اول در مناطق کویری مانند نوش­آباد و سکونتگاه‌های گونه دوم در مناطق کوهستانی شمال غرب ایران مانند روستای کندوان، از نمونه­های بارز به‌شمار می­روند. به‌طورکلی ضرورت‌های امنیتی، اقلیمی و طبیعی از علل اصلی پیدایش و کارکرد این فضاها بوده‌است. حفاری زمین، تپه­ها و کوه‌ها و پناه بردن به زیرزمین، علاوه بر حفاظت انسان و دارایی­هایش، فضاهایی ماندگار در طول تاریخ به‌وجود آورده‌است. این فضاها به‌دلیل منظر درونی و بیرونی منحصربه‌فرد، از جذابیت و خاطره­انگیزی بالایی به‌ویژه برای گردشگران و غیرساکنان برخوردارند. توجه به ویژگی‌های مثبت این فضاها به‌ویژه در روستاها می­تواند در حفظ هویت بومی آن‌ها نقش مؤثری ایفا نماید.
 
واژه‌های کلیدی: فضای زیرزمینی، سکونتگاه زیرزمینی، محدودیت اقلیمی، ایمنی و امنیت، توپوگرافی.
متن کامل [PDF 1521 kb]   (83 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عمران و شهرسازی
دریافت: 1390/11/27 | پذیرش: 1400/3/26 | انتشار: 1400/3/26
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Molaei A. Redefinition of Necessities, Applications and Typologies of Underground Spaces in Approaching Iranian Experiences. JHRE. 2021; 40 (173) :135-148
URL: http://jhre.ir/article-1-232-fa.html

مولائی اصغر. بازشناسی ضرورت‌ها، کارکردها و انواع فضاهای زیرزمینی سنتی با تأکید بر تجارب ایرانی. مسکن و محیط روستا. 1400; 40 (173) :135-148

URL: http://jhre.ir/article-1-232-fa.html



دوره 40، شماره 173 - ( 3-1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مسکن و محیط روستا Journal of Housing and Rural Environment
Persian site map - English site map - Created in 0.04 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4319