|
ارزیابی آینده آثار توسعه گردشگری بر پایداری محیطی در روستاهای منطقه کلیبر
|
مسعود حق لسان*   |
| گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران. ، ma.haghlesan@iau.ac.ir |
|
|
چکیده: (1018 مشاهده) |
هدف: توسعه گردشگری در روستاهای منطقه کلیبر، علیرغم فرصتزایی اقتصادی، پیامدهای پیچیدهای بر پایداری محیطی دارد که ارزیابی آیندهنگرانه آن ضروری است. پژوهش حاضر باهدف شناسایی و تحلیل عدم قطعیتهای کلیدی مؤثر بر آینده پایداری محیطی در روستاهای مقصد گردشگری منطقه کلیبر انجام شد.
روش پژوهش: این تحقیق با رویکرد کیفی و به لحاظ هدف، کاربردی است. گردآوری دادهها ازطریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۸ نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی مرتبط با گردشگری و محیطزیست منطقه صورت پذیرفت. نمونهگیری هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه ۲۵ حاصل شد و برای تأیید تا ۲۸ مصاحبه ادامه یافت. جهت تحلیل دادهها و شناسایی پیشرانهای اثرگذار بر آینده پایداری محیطی از نرمافزار آیندهپژوهی میکمک استفاده شد.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد که مؤلفههای «سیاستگذاری و مدیریت»، «مشارکت جامعه محلی» و «اقتصاد سبز و فناوری» به ترتیب با مجموع تأثیرگذاری ۱۱۰، ۸۳ و ۷۷، مهمترین پیشرانهای مؤثر بر آینده پایداری محیطی در منطقه کلیبر هستند. در مقابل، مؤلفه «منابع طبیعی و اکوسیستم» با تأثیرگذاری ۳۹ و تأثیرپذیری ۱۱۸، آسیبپذیرترین عنصر سیستم شناسایی شد. درصد پرشدگی ماتریس (۹۰/۲۳) نیز بیانگر پیچیدگی و ناپایداری بالای سیستم گردشگری در منطقه است. مهمترین پیشرانهای کلیدی شناساییشده به ترتیب عبارتاند از: برنامهریزی بلندمدت، سیاستگذاری سبز، مدیریت تطبیقی و بهکارگیری اقتصاد سبز. تحلیل روابط غیرمستقیم نشان میدهد که مؤلفه بهکارگیری اقتصاد سبز با نفوذ پنهان خود، جایگزین همکاری در مدیریت گردشگری در میان پیشرانهای اصلی میشود.
نتیجهگیری: تحقق پایداری محیطی در گرو اتخاذ رویکردهای آیندهنگرانه همچون برنامهریزی بلندمدت، سیاستگذاری سبز، مدیریت تطبیقی، مشارکت جامعه محلی و توسعه اقتصاد سبز است. اقدامات عملیاتی پیشنهادی شامل تدوین سند چشمانداز ۲۰ ساله گردشگری، پهنهبندی بر اساس ظرفیت تحمل محیطی، تشکیل شورای توسعه روستایی، راهاندازی سامانه پایش آنلاین زیستمحیطی و تدوین سناریوهای مدیریت تطبیقی برای سه دهه آینده است. این پژوهش با رویکرد آیندهپژوهی و تحلیل همزمان آثار مستقیم و غیرمستقیم، نوآوری خود را در مقایسه با مطالعات پیشین نشان داده است.
|
|
| واژههای کلیدی: توسعه گردشگری، پایداری محیطی، روستا، منطقه کلیبر، نرمافزار میکمک. |
|
|
متن کامل [PDF 2192 kb]
(31 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
سکونتگاههای شهری و روستایی
دریافت: 1404/11/28 | پذیرش: 1405/3/20 | انتشار: 1405/6/31
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
