|
تحلیل علل الحاق سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها؛ مورد مطالعه: کلانشهر مشهد
|
اسفندیار زبردست*  ، محمدمهدی عزیزی ، سعید توکلی |
| دانشگاه تهران ، zebardst@ut.ac.ir |
|
|
چکیده: (126 مشاهده) |
هدف: الحاق شهری پدیده ای نوظهور در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران است که در اثر توسعه افقی کلانشهرها و رویارویی سیستم های شهر و پیرامون بروز می یابد؛ به طوری که سکونتگاه های پیراشهری به تدریج ویژگی های شهری پیدا کرده و در آن الحاق می شوند. در این فرآیند گونه های متنوعی از سکونتگاه های پیرامون کلانشهرها ظهور یافته اند که دارای خصوصیات زمینه ای متفاوتی می باشند و این ویژگی ها در میزان الحاق سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها نیز تاثیر قابل توجهی دارند؛ به نحوی که اولین گام در واکاوی الحاق سکونتگاه های پیرامون کلانشهرها شناسایی انواع عرصه های پیراشهری از طریق گونه شناسی آنها به عنوان روشی نظام مند برای تحلیل عمیق انواع گونه های شکل گرفته و عدم برخورد عام با سکونتگاه های پیراشهری است. از این رو هدف پژوهش حاضر، تبیین الحاق انواع گونه های سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها - به طور خاص مشهد - برای یافتن چرایی و چگونگی وقوع آن می باشد.
روش پژوهش: روش تحقیق در مرحله گونه شناسی سکونتگاه های پیرامون کلانشهر مشهد، کمی و از طریق تحلیل خوشه ای (K-Means) و در گام دوم به صورت کیفی با رویکرد توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، کتابخانه ای و بررسی های میدانی است.
یافته ها: سکونتگاه های پیرامون کلانشهر مشهد بر مبنای سه عامل ساخت محور، جامعه محور و طبیعت محور به سه گونه شهری (دارای ویژگی های غالب شهری)، شهری - روستایی (دارای ویژگی های همزمان شهری و روستایی) و روستایی (دارای ویژگی های غالب روستایی) طبقه بندی گردیدند. همچنین نتایج مطالعه حاضر بیانگر آن است که بر اساس موقعیت و چگونگی ارتباط متقابل تراکم جمعیتی و ساختمانی و مساحت سکونتگاه پیراشهری نسبت به شهر، نوع رابطه شهر و پیرامون و نیز نحوه توسعه سکونتگاه پیراشهری، میزان الحاق سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها متفاوت است.
نتیجه گیری: بر اساس آنچه در این مطالعه تشریح شد، می توان اینطور استنتاج کرد که الحاق انواع سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها با توجه به رویکرد برخورد با آنها بر اساس دو عامل اصلی موقعیت سکونتگاه پیراشهری نسبت به شهر مجاور و نوع استحاله سکونتگاه های پیراشهری قابل تبیین و تحلیل است. این پژوهش ضرورت تهیه و تدوین طرح های خاص سکونتگاه های پیراشهری بر مبنای نگرشی جدید و مبتنی بر ویژگی های ترکیبی شهری و روستایی را بیش از پیش آشکار می نماید. از سه گونه استخراج شده در تحقیق حاضر، فقط گونه اول به علت واقع شدن در شهر کنونی در قالب طرح های شهری می گنجد و گونه های دوم و سوم نیازمند برنامه ریزی شهری و منطقه ای ویژه در سطوح خرد و کلان می باشند. |
|
| واژههای کلیدی: الحاق شهری، سکونتگاه پیراشهری، گونه شناسی، کلانشهر مشهد |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
سکونتگاههای شهری و روستایی
دریافت: 1404/7/30 | پذیرش: 1404/8/19
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
