Journal of Housing and Rural Environment

fa تحلیل علل الحاق سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها؛ مورد مطالعه: کلانشهر مشهد Analysis of the Causes of the Annexation of Peri-Urban Settlements to Metropolises; Case Study: Mashhad Metropolis سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research هدف: الحاق شهری پدیده ای نوظهور در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران است که در اثر توسعه افقی کلانشهرها و رویارویی سیستم های شهر و پیرامون بروز می یابد؛ به طوری که سکونتگاه های پیراشهری به تدریج ویژگی های شهری پیدا کرده و در آن الحاق می شوند. در این فرآیند گونه های متنوعی از سکونتگاه های پیرامون کلانشهرها ظهور یافته اند که دارای خصوصیات زمینه ای متفاوتی می باشند و این ویژگی ها در میزان الحاق سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها نیز تاثیر قابل توجهی دارند؛ به نحوی که اولین گام در واکاوی الحاق سکونتگاه های پیرامون کلانشهرها شناسایی انواع عرصه های پیراشهری از طریق گونه شناسی آنها به عنوان روشی نظام مند برای تحلیل عمیق انواع گونه های شکل گرفته و عدم برخورد عام با سکونتگاه های پیراشهری است. از این رو هدف پژوهش حاضر، تبیین الحاق انواع گونه های سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها - به طور خاص مشهد - برای یافتن چرایی و چگونگی وقوع آن می باشد. روش پژوهش: روش تحقیق در مرحله گونه شناسی سکونتگاه های پیرامون کلانشهر مشهد، کمی و از طریق تحلیل خوشه ای (K-Means) و در گام دوم به صورت کیفی با رویکرد توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، کتابخانه ای و بررسی های میدانی است. یافته ها: سکونتگاه های پیرامون کلانشهر مشهد بر مبنای سه عامل ساخت محور، جامعه محور و طبیعت محور به سه گونه شهری (دارای ویژگی های غالب شهری)، شهری - روستایی (دارای ویژگی های همزمان شهری و روستایی) و روستایی (دارای ویژگی های غالب روستایی) طبقه بندی گردیدند. همچنین نتایج مطالعه حاضر بیانگر آن است که بر اساس موقعیت و چگونگی ارتباط متقابل تراکم جمعیتی و ساختمانی و مساحت سکونتگاه پیراشهری نسبت به شهر، نوع رابطه شهر و پیرامون و نیز نحوه توسعه سکونتگاه پیراشهری، میزان الحاق سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها متفاوت است. نتیجه گیری: بر اساس آنچه در این مطالعه تشریح شد، می توان اینطور استنتاج کرد که الحاق انواع سکونتگاه های پیراشهری به کلانشهرها با توجه به رویکرد برخورد با آنها بر اساس دو عامل اصلی موقعیت سکونتگاه پیراشهری نسبت به شهر مجاور و نوع استحاله سکونتگاه های پیراشهری قابل تبیین و تحلیل است. این پژوهش ضرورت تهیه و تدوین طرح های خاص سکونتگاه های پیراشهری بر مبنای نگرشی جدید و مبتنی بر ویژگی های ترکیبی شهری و روستایی را بیش از پیش آشکار می نماید. از سه گونه استخراج شده در تحقیق حاضر، فقط گونه اول به علت واقع شدن در شهر کنونی در قالب طرح های شهری می گنجد و گونه های دوم و سوم نیازمند برنامه ریزی شهری و منطقه ای ویژه در سطوح خرد و کلان می باشند. Objective: Urban annexation is an emerging phenomenon in developing countries, including Iran, which occurs as a result of the horizontal expansion of metropolises and the confrontation of city and suburban systems; in such a way that peri-urban settlements gradually acquire urban characteristics and are annexed to them. In this process, various types of settlements around metropolises have emerged, which have different contextual characteristics, and these characteristics also have a significant impact on the extent of annexation of peri-urban settlements to metropolises; in such a way that the first step in analyzing the annexation of settlements around metropolises is to identify the types of peri-urban areas through their typology as a systematic method for in-depth analysis of the types formed and the general lack of contact with peri-urban settlements. Therefore, the aim of the present study is to explain the annexation of various types of peri-urban settlements to metropolises - specifically Mashhad - to find out why and how it occurs. Research Method: The research method in the typology stage of settlements around the Mashhad metropolis is quantitative and through cluster analysis (K-Means) and in the second step, qualitative with a descriptive-analytical approach and based on documentary, library studies and field surveys. Findings: Settlements around the Mashhad metropolis were classified into three types based on three factors: construction-oriented, community-oriented and nature-oriented into three types: urban (with dominant urban characteristics), urban-rural (with simultaneous urban and rural characteristics) and rural (with dominant rural characteristics). The results of the present study also indicate that the degree of integration of peri-urban settlements into metropolises varies based on the location and the manner of mutual relationship between population and building density and the area of the peri-urban settlement relative to the city, the type of relationship between the city and the periphery, and the manner of development of the peri-urban settlement. Conclusion: Based on what was explained in this study, it can be concluded that the incorporation of various types of peri-urban settlements into metropolises can be explained and analyzed based on the approach to dealing with them based on two main factors: the location of the peri-urban settlement relative to the neighboring city and the type of transformation of the peri-urban settlements. This research reveals more than ever the necessity of preparing and formulating specific plans for peri-urban settlements based on a new approach and based on combined urban and rural characteristics. Of the three types extracted in the present study, only the first type fits into the framework of urban plans due to its location in the current city, and the second and third types require special urban and regional planning at the micro and macro levels. الحاق شهری، سکونتگاه پیراشهری، گونه شناسی، کلانشهر مشهد Urban Annexation, Peri-Urban Settlement, Typology, Mashhad Metropolis 0 0 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5727-1&slc_lang=fa&sid=1 Esfandiar Zebardast اسفندیار زبردست zebardst@ut.ac.ir 100319475328460019765 100319475328460019765 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Mohammad Mehdi Azizi محمدمهدی عزیزی mmazizi@ut.ac.ir 100319475328460019766 100319475328460019766 No University of Tehran دانشگاه تهران Saeed Tavakkoli سعید توکلی saeedtavakkoli@ut.ac.ir 100319475328460019767 100319475328460019767 No University of Tehran دانشگاه تهران