|
سیر دگرگونی فضایبسته، نیمه باز و باز در خانه های تاریخی اراک در دوره قاجار و پهلوی اول
|
حامد حیاتی*  ، محمد منان رئیسی ، عارف عباسی |
| دانشگاه قم ، hamedhayaty@yahoo.com |
|
|
چکیده: (124 مشاهده) |
هدف: سرعت تغییر در بافتهای قدیمی شهرها مارا وادار به بازنگری در نگرش و روش های برخورد با این تغییرات میکند .مطالعه معماری خانهها یکی از مباحث مهم در تحقیقات مربوط به سبکهای معماری است. بررسی تغییرات و تحولات در معماری خانهها میتواند دیدگاه های جدیدی برای تفکر و طراحی معماری ارائه دهد. تحولات معماری مسکونی در شهر اراک،منجر به دگرگونیهای ساختاری قابل توجهی در بافت کالبدی خانههای تاریخی در دو دوره زمانی قاجار و پهلوی اول شده است. این تحولات، با تأثیر بر اجزای اصلی خانه شامل توده بنا، فضاهای نیمه باز و فضاهای باز، منجر به ایجاد تفاوتهای چشمگیر در سازماندهی فضایی و فرم کالبدی خانههای این دو دوره گردیده است.از این رو، شناخت دقیق تغییرات در معماری خانهها نه تنها به حفظ و احیای میراث معماری کمک میکند، بلکه راهکارهای نوینی برای طراحیهای آینده نیز ارائه میدهد. این مقاله به تحلیل تغییرات معماری خانههای تاریخی اراک بین دورههای قاجار و پهلوی اول میپردازد. تمرکز اصلی آن بر مطالعه روند دگرگونی در فضاهای بسته، نیمهباز و باز و بررسی تحولات فضایی و هندسی خانههای این دو دوره تاریخی است. این پژوهش دو پرسش محوری را مطرح میکند: 1-تحولات در نسبتهای عرصه و اعیان در خانههای تاریخی اراک از دوران قاجار تا پهلوی اول چگونه شکل گرفته است؟ 2-تحول چیدمان فضاییارتباطی مسکن از دوران قاجار تا پهلوی اول چگونه بوده است؟ با هدف بررسی تحولات فضایی، تعداد ۱۴ خانه تاریخی ارزشمند در اراک (۷ خانه قاجار و ۷ خانه پهلوی اول) به صورت هدفمند انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفت.
روش پژوهش: در این پژوهش، با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی و ابزارهای آماری نظیر آزمون منویتنی با سطح اطمینان 95 درصدی در نرم افزار spss، تغییرات ابعاد فضایی خانههای تاریخی اراک در دو دوره مورد مطالعه قرار گرفتند.
یافته ها: بر اساس نتایج آزمون منویتنی، در خانههای دوره قاجار حدود 65 درصد مساحت به ساختمان، 7 درصد به فضای نیمهباز و 26 درصد به فضای باز اختصاص داشت. در مقابل، در خانههای دوره پهلوی اول، 37 درصد مساحت به ساختمان، 7 درصد به فضای نیمهباز و 56 درصد به فضای باز تعلق گرفت. امکان مدلسازی ریاضی تغییرات فضایی نیز بررسی شد.
نتایج: سه الگوی مسکن شناسایی شد که در آن الگوی سنتی «حیاط-ایوان-اتاق» به «حیاط-اتاق» تغییر یافته است. این تغییرات، همراه با دگرگونی در نسبت فضاهای بسته و باز، نشاندهنده تحولات اجتماعی، فرهنگی و فناوری است که سبک زندگی ایرانی را متحول کردهاند. |
|
|
| واژههای کلیدی: خانه، معماری، فضای بسته، دوره قاجار، اراک |
|
|
|
نوع مطالعه: كاربردي |
موضوع مقاله:
معماری
دریافت: 1404/1/14 | پذیرش: 1404/12/24 | انتشار: 1404/12/24
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
