|
عدالت اجتماعی یا نوسازی: تأملی در اهداف تأسیس وزارت آبادانی و مسکن در سال ۱۳۴۲
|
سیده میترا هاشمی  ، زهرا اهری* |
| دانشگاه شهید بهشتی ، Z_Ahari@sbu.ac.ir |
|
|
چکیده: (81 مشاهده) |
هدف: این مقاله به بررسی اهداف آشکار و پنهان تأسیس وزارت آبادانی و مسکن در سال ۱۳۴۲ میپردازد. مسئلۀ اصلی مقاله این است که در آستانۀ دهۀ ۱۳۴۰، مسکن چطور به موضوع تأسیس نهادی در سطح وزارتخانه بدل شد و این رخداد چه نسبتی با پروژۀ نوسازی حکومت داشت. برخلاف روایتهایی که بحران مسکن را عمدتاً پیامد ناخواستۀ انقلاب سفید، اصلاحات ارضی، و مهاجرت روستاییان به شهرها میدانند، مقاله میکوشد تبار صورتبندی این بحران را تا میانه دهۀ ۱۳۳۰ پی بگیرد، چگونگی تبدیل مسکن به مسئلهای ملی را توضیح دهد، نقش این صورتبندی را در توجیه تمرکز نهادی و گسترش بوروکراسی بررسی کند، و نسبت تأسیس وزارت آبادانی و مسکن را با مداخلۀ دولت در محیط مصنوع و پروژۀ گستردهتر نوسازی حکومت نشان دهد.
روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل گفتمان انجام شده است. منابع اصلی پژوهش مجموعهای متنوع از متون دست اول تاریخی از جمله روزنامهها، مجلات عمومی و تخصصی، قوانین و اسناد رسمی، مذاکرات مجلس شورای ملی و مجلس سنا، صورتجلسات شورای اقتصاد، سخنان و نوشتههای شاه، اظهارات دولتمردان، و مواضع مخالفان و منتقدان حکومت است. در این پژوهش، اغلب متونی مورد بررسی قرار گرفتهاند که در فاصلۀ چند سال پیش و پس از تأسیس وزارت آبادانی و مسکن پدید آمدهاند، هرچند گاه برای شناخت ریشهها یا پیامدها به متونی پیش از این محدودۀ زمانی نیز رجوع شده است.
نتیجهگیری: مقاله نشان میدهد که وزارت آبادانی و مسکن در محل تلاقی دو گفتمان «عدالت اجتماعی» و «نوسازی» پدید آمد. گفتمان «عدالت اجتماعی» با صورتبندی مسکن بهمثابه بحرانی عمومی، ضرورت مداخلۀ دولت در محیط مصنوع و بسط بوروکراسی را توجیه کرد. با این حال، مأموریت وزارتخانه را نمیتوان صرفاً در تأمین مسکن خلاصه کرد. این نهاد بیش از آنکه پاسخی اداری به کمبود مسکن باشد، ابزاری برای پیشبرد پروژۀ «نوسازی» و دگرگون کردن سیمای کالبدی کشور بود. |
|
| واژههای کلیدی: انقلاب سفید، مسکن، نوسازی، وزارت آبادانی و مسکن |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
محیط کالبدی
دریافت: 1405/3/12 | پذیرش: 1405/3/20 | انتشار: 1405/3/26
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
