گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. ، m.goodarzi@scu.ac.ir
چکیده: (1252 مشاهده)
هدف:زمینلرزه یکی از مهمترین مخاطرات طبیعی و تهدیدی جدی برای سکونتگاههای شهری است. میزان خسارات ناشی از این مخاطره تحت تأثیر ویژگیهای زمینشناختی، محیطی و فضایی شهر قرار دارد. شهر ایذه به دلیل قرارگیری در پهنه زاگرس و مجاورت با گسل اصلی زاگرس، از نظر آسیبپذیری لرزهای دارای شرایط متفاوتی در سطح محدوده شهری است. ازاینرو، شناسایی و پهنهبندی فضایی آسیبپذیری میتواند در برنامهریزی کاهش خطر و مدیریت بحران مؤثر باشد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و پهنهبندی آسیبپذیری شهر ایذه در برابر زمینلرزه انجام شده است. روش پژوهش:پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیلهای مکانی است. برای ارزیابی آسیبپذیری، شش معیار شامل فاصله از گسل، لیتولوژی، شیب، کاربری اراضی، فاصله از فضاهای باز و فاصله از جادههای اصلی انتخاب شد. دادههای مکانی شامل مدل رقومی ارتفاع ۳۰ متری SRTM، نقشه زمینشناسی و لایههای رقومی محدوده شهری بود. معیارها پس از آمادهسازی، با استفاده از منطق فازی در محیطArcGIS استانداردسازی شدند. سپس وزن معیارها با روش تحلیل شبکهای(ANP)تعیین و در نهایت لایههای وزندهیشده با استفاده از عملگر گامای فازی با مقدار 0.7 تلفیق شدند. یافتهها:نتایج نشان داد آسیبپذیری لرزهای در شهر ایذه دارای توزیع فضایی ناهمگون است. بر اساس نقشه نهایی، 9/1 کیلومترمربع (6/13 درصد) از محدوده شهری در طبقه آسیبپذیری خیلی زیاد و 8/4 کیلومترمربع (3/34 درصد) در طبقه آسیبپذیری زیاد قرار دارد. همچنین 7/0 کیلومترمربع (5 درصد) دارای آسیبپذیری متوسط، 3/1 کیلومترمربع (3/9 درصد) آسیبپذیری کم و 3/5 کیلومترمربع (9/37 درصد) آسیبپذیری خیلی کم است. نتایج تحلیل معیارها نشان داد نزدیکی به گسل اصلی زاگرس مهمترین عامل مؤثر بر آسیبپذیری لرزهای شهر است. همچنین بخشهای مرکزی شهر به دلیل شرایط کاربری، فاصله از فضاهای باز و وضعیت دسترسی به جادههای اصلی، آسیبپذیری بیشتری دارند. نتیجهگیری:نتایج بیانگر آن است که آسیبپذیری لرزهای شهر ایذه حاصل برهمکنش عوامل زمینساختی، محیطی و فضایی است. قرارگیری بخش قابلتوجهی از شهر در طبقات آسیبپذیری زیاد و خیلی زیاد، ضرورت توجه به ملاحظات لرزهای در برنامهریزی شهری را نشان میدهد. تلفیق GIS، منطق فازی وANP میتواند روشی کارآمد برای شناسایی پهنههای آسیبپذیر و پشتیبانی از تصمیمگیری فضایی باشد. کنترل توسعه در پهنههای پرخطر، تقویت فضاهای باز و توجه به شرایط زمینشناختی در برنامهریزی شهری میتواند به کاهش آسیبپذیری شهر ایذه کمک کند.
گودرزی مجید، سلطانی زهرا، ابراهیمی اعظم.(1405). ارزیابی آسیبپذیری شهری در برابر زمینلرزه با رویکرد GIS و مدلسازی فازی؛ مطالعه موردی: شهر ایذه فصلنامه مسکن و محیط روستا 45 (194) :152-135 10.22034/JHRE.45.194.135
