|
تبیین ویژگیهای کالبدی و عملکردی فضاهای نیمهباز و مطابقت آنها با شرایط اقلیمی در خانههای قاجاری تبریز
|
راحله ظهوری  ، نیلوفر نیک قدم* ، منصوره طاهباز |
| دانشگاه آزاد اسلامی ، n_nikghadam@iau.ir |
|
|
چکیده: (84 مشاهده) |
هدف: امروزه با وجود آگاهی از ظرفیتهای منحصر به فرد فضاهای نیمهباز در پاسخگویی به نیازهای زیستی، روانی و اجتماعی، عدم توجه به شرایط اقلیمی در طراحی این فضاها باعث شده که در مناطق سرد کارایی لازم را نداشته باشند. در حالی که در معماری بومی پیشین ایران که راهکارهای معمارانه اقلیمی اهمیت زیادی در تأمین شرایط آسایش داشت، فضاهای نیمهباز یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده بناهای مسکونی بوده و میتوانسته نیازهای عملکردی ساکنان را تأمین کند. این پژوهش دارای هدفی کاربردی است و سعی دارد تا با بررسی و شناخت ویژگیهای اقلیمی فضاهای نیمهباز در خانههای بومی، به منظور الگوبرداری از آنها در طراحی اقلیمی مسکن امروز اقلیم سرد، گامی در جهت ارتقاء جایگاه وکیفیت فضاهای نیمهباز بردارد.
روش: این پژوهش به صورت کیفی و بر پایه روش «نظریه دادهبنیاد» انجام شده است. دادهها از طریق مطالعه موردی 10 خانه تاریخی باقیمانده از دوره قاجار در شهر تبریز جمعآوری شدهاند. فرآیند این پژوهش در چهار گام انجام شده است. ابتدا ویژگیهای کالبدی نمونهها توصیف و دادههای اولیه استخراج شدند. سپس ارتباطدهی بین مؤلفههای کالبدی و عملکردی فضاهای نیمهباز و مقولات اقلیمی به صورت طبقهبندی شده شکل گرفت. در گام بعدی ویژگیهای نمونهها استخراج و تحلیل شده و پس از تطبیق با مطالعات اقلیمی، میزان پاسخگویی آنها به نیازهای اقلیمی، مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت. در انتها نتیجهگیری نهایی از یافتهها و ارزیابیها انجام شد.
یافتهها: تحلیل و ارزیابی اقلیمی نمونههاها نشان داد که در اقلیم سرد تبریز، ویژگیهای اقلیمی فضاهای نیمهباز پاسخگویی خوبی به نیازهای اقلیمی داشته و در تحقق اهداف معماری اقلیمی و تأمین آسایش در فصول گرم و سرد نقش مؤثری دارند.
نتیجهگیری: نتایج به دست آمده نشان داد که ویژگیهای کالبدی فضاهای نیمهباز شامل ساختار کالبدی، موقعیت قرارگیری در بنا، جهتگیری، میزان محصوریت، ابعاد و تناسبات، مراتب دسترسی و مجاورت با دیگر فضاها همه در پاسخگویی به شرایط اقلیمی و تحقق اهداف معماری اقلیمی نقش مؤثر داشته و تحت تأثیر اقلیم شکل گرفتهاند. این فضاها دارای عملکرد ارتباطی و زیستی بوده و پذیرای فعالیتهای روزمره زندگی و تعاملات اجتماعی ساکنان بوده است. عملکرد زیستی فضاهای نیمهباز نشان از مطابقت کالبد آنها با شرایط اقلیمی و مناسب بودن شرایط محیطی آن است.
|
|
| واژههای کلیدی: فضای نیمهباز، معماری اقلیمی، اقلیم سرد، معماری بومی تبریز |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
معماری
دریافت: 1404/5/25 | پذیرش: 1404/10/14
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
