گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ، astaneali@ut.ac.ir
چکیده: (535 مشاهده)
هدف: روستاها بهعنوان بخش مهمی از ساختار اجتماعی و اقتصادی کشورها با چالشهای فراوانی روبهرو هستند. در این میان، توسعه منطقی زیرساختها و خدمات عمومی، عاملی بالقوه برای دستیابی به اهداف چندمنظوره توسعه پایدار روستایی است. ازاینرو، هدف پژوهش حاضر، ارزیابی نظام سطحبندی خدمات روستایی در بخش مرکزی شهرستان همدان است. روش تحقیق: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و اطلاعات موردنیاز با استفاده از روشهای کتابخانهای، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، شناسنامه آبادیهای استان همدان گردآوریشده است. همچنین ارزیابی طرح ساماندهی فضایی و سکونتگاههای روستایی بر اساس مقایسه میزان خدمات و کارکردهای عمومی و سطح بالا طی دو دوره 1385-1375 و 1390-1385 بوده است و از روش آنالیز لکههای داغ و نرمافزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (ARCGIS) جهت تحلیل فضایی الگوی میزان رشد و تهیه نقشه استفاده شده است. یافتهها: نتایج نشان میدهد که طی دوره 1385- 1375 و 1390-1385 حوزهها، مجموعهها و منظومههای روستایی ازنظر کارکردهای عمومی و سطح بالا، رشدی بیشتری از روستاهای اقماری را داشتهاند. وضعیت توزیع فضایی لکههای داغ تغییرات رشد کارکردهای عمومی و سطح بالا سکونتگاههای روستایی بیان میکند که سه منظومه همدان، مریانج و جورقان و چهار مجموعه ابرو، آبشینه، تفریجان و سلولان و حوزههای یکنآباد، انصارامام، ده پیاز، ارزانفود و ورکانه با معناداری 95 و 99 درصد بیشترین میزان رشد را طی دوره 1385-1375 داشتهاند. نتیجهگیری: بنابراین میتوان نتیجه گرفت که اهداف طرح ساماندهی فضایی و سکونتگاههای روستایی باتوجهبه رشد مراکز پیشنهادی، طرح دوره موردبررسی تحقق یافته است و این طرح توانسته است با افزایش کارکردهای عمومی و سطح بالا در مراکز مذکور نسبت به روستاهای اقماری، الگوی سکونتگاهی مناسبی را در محدوده مطالعاتی فراهم نماید.
طاهری بقا امین، دربان آستانه علیرضا.(1405). ارزیابی طرح ساماندهی فضایی و سکونتگاههای روستایی؛ مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان همدان مسکن و محیط روستا 45 (193) :18-3 https://doi.org/10.22034/45.193.3
