عضو هیات علمی تمام وقت معماری، گروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران ، Hadiskamran@pardisiau.ac.ir
چکیده: (4939 مشاهده)
خانههای سنتی در طول زمان و بهصورت تجربی برای رسیدن به کارایی بیشتر، به اصول و الگوهایی دست یافتهاند که بهصورت پیدا یا پنهان در همۀ خانه ها تکرار میگردند و موجب میشوند به بهترین شکل با فرهنگ و اقلیم منطقه هماهنگ باشند. برخی از آنها در محدودۀ مکانی یا زمانی بزرگتر و برخی در محدودۀ کوچکتر استفاده میگردند. هدف از این پژوهش، شناخت و بررسی اصول و الگوهای کالبدی خانههای سنتی شهر کاشان و ارائۀ مصادیق آن است. نوع پژوهش کاربردی و کیفی است و با روش توصیفی و تحلیلی بر اساس مصداقپژوهی انجام یافته است. دادههای این پژوهش از طریق برداشتهای میدانی و مراجعه به منابع مکتوب گردآوری شدهاند. جامعۀ بررسیشده، خانههای سنتی کاشان و محدودۀ مکانی آن، باروی جلالی و بازۀ زمانی آن، قاجاریه و پهلوی اول است. مورد پژوهی شامل هشت خانهاند که بهصورت تصادفی از مجموعه خانههای میراث فرهنگی انتخاب شدهاند. یافتههای این پژوهش در سه الگوی اصلی از یکدیگر تفکیک شدهاند: الگوی ارتباط با پیرامون و شهر؛ الگوی سازماندهی فضایی و شکلگیری؛ الگوی زیستی و عملکردی. این الگوها در مجموع شامل هشت اصل میگردند: هماهنگی با بافت زمینه؛ سادگی بدنۀ خارجی؛ فضای منفی هستۀ شکلدهنده؛ انسجام فضای مثبت؛ سازمان فضایی ترتیبی و مفصلی؛ محرمیت؛ تنوع فضای عملکردی؛ جبهههای متعدد برای فعالیتهای مختلف. نتایج این پژوهش بیانگر نحوۀ شکلگیری خانهها بر اساس الگوها و اصول ذکرشدهاند که از حیاط شروع میشوند و تا ارتباط با شهر بهصورت رفتوبرگشت تکامل پیدا میکنند. این تحقیق میتواند با تبیین این اصول زمینه را برای شناخت سایر اصول و الگوهای شکلدهندۀ خانههای سنتی هموار سازد.
