[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 38، شماره 166 - ( 6-1398 ) ::
جلد 38 شماره 166 صفحات 79-94 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل اثر جریانات فضایی در تحولات کالبدی - فضایی روستاهای پیراشهری (مطالعه موردی: سکونتگاه‌های روستایی پیرامون کلانشهر کرج، دهستان تنکمان شمالی)
مصطفی طالشی، فرهاد عزیزپور*، غلام دولتی
دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران ، azizpour@khu.ac.ir
چکیده:   (244 مشاهده)
در سال‌های اخیر، سکونتگاه‌های روستایی در جریان دگرگونی‌های مکانی - فضایی دچار تحولاتی شده‌اند که متأثر از نوع و ماهیت جریان‌ها و روابط فضایی بین آن‌ها و شهرها (به‌ویژه کلانشهرها) بوده است. جریان مردم و جریان پول مهم‌ترین جریان‌هایی هستند که تحولات روستاهای پیرامونی را سبب شده‌اند. در بین این تحولات اگر چه بیشتر در ساختار کالبدی بوده ولی ساختارهای اجتماعی- اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار داده است‌. هدف تحقیق حاضر تحلیل روند جریانات فضایی متأثر از تعاملات روستاشهری و دگرگونی کالبدی فضایی سکونتگاه‌های روستایی بخش تنکمان شمالی واقع در پیرامون کلانشهر کرج به روش توصیفی- تحلیلی می‌باشد. تحقیق حاضر به‌لحاظ هدف، شناختی و به‌لحاظ نوع داده، کیفی کمی و به‌لحاظ زمان مقطعی است. شیوه گردآوری داده نیز از نوع اسنادی پیمایشی است که تجزیه و تحلیل آن‌ها با روش توصیفی تحلیلی، همبستگی انجام شده است. داده‌های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته در محدوده مورد مطالعه تکمیل و با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و با استفاده از Gis نقشه‌های جریانات ترسیم شده است. نتایج یافته‌ها نشان‌دهنده آن است که در فرایند جریانات فضایی، جریان سرمایه از نقش‌آفرینی بیشتری نسبت به سایر جریان‌های فضایی برخوردار است. اثربخشی این جریان سرمایه بدون دخالت سرمایه‌گذاری دولتی و بیشتر توسط بخش خصوصی و روستاییان به‌منظور کسب سودآوری تحقق یافته است. برایند تمامی جریان‌های فضایی موجب تغییر در الگوی معماری مساکن، مقاوم‌سازی و بهبود کیفیت مساکن روستایی همراه با افزایش تعداد واحدهای تجاری، اداری و استقرار کارگاه‌های صنعتی و خدماتی کوچک است، همچنین تخریب اراضی زراعی، باغی و ایجاد باغ ویلاهای متعدد چشم‌انداز طبیعی روستاهای دهستان تنکمان شمالی را دگرگون نموده است. نتایج این پژوهش به شرح زیرقابل توجه است:
 تحول کالبدی فضایی روستاهای پیرامون شهرها (به‌ویژه کلانشهر) امری گریزناپذیر است که امروزه در چارچوب مناسبات جدید شبه سرمایه‌داری در روستاها عینیت فضایی یافته است. تحولات در نظام سکونتگاه‌های روستایی ارتباط مستقیمی با‌ اندازه آن‌ها دارد. البته این نتایج به‌عنوان یک اصل کلی قابل پذیرش نبوده بلکه بعضی از روستاها متوسط و کوچک به‌دلیل برخورداری از مزیت نسبی بیشتر در تعامل با شهرها از سطح تحولی بالا نیز برخوردار شده‌اند.‌ روند تحولی سکونتگاه‌های روستایی صرفاً متأثر از یک نقطه شهری (سکونتی) نیست بلکه می‏توانند تحت تأثیر چند نقطه شهری باشد. دامنه تعاملات فضایی مهم‌ترین عامل در این ارتباط است. در ناحیه پژوهش شهر کرج اگرچه به‌عنوان کلان شهر نسبت به تهران از فاصله کمتری تا سکونتگاه‌های روستایی از ظرفیت کارکردی بالاتری نسبت به شهر نظرآباد برخوردار است اما‌ نتوانسته تأثیر چندانی بر روی روستاها محدوده داشته باشد.‌
 
واژه‌های کلیدی: جریان‌های فضایی، تعاملات روستا شهری، تحولات کالبدی – فضایی، سکونتگاه‌های روستایی، کلانشهر.
متن کامل [PDF 793 kb]   (92 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: سکونتگاههای شهری و روستایی
دریافت: ۱۳۹۶/۱/۲۵ | پذیرش: ۱۳۹۸/۶/۶ | انتشار: ۱۳۹۸/۶/۱۰
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Taleshi M, Azizpour F, dolati G. The Impact Analysis of Spatial Flows on Physio-Spatial Transformation of Peripheral Villages (Case Study: Peripheral Rural Settlements of Karaj Metropolitan, Tankanan Shomali District) . JHRE. 2019; 38 (166) :79-94
URL: http://jhre.ir/article-1-1520-fa.html

طالشی مصطفی، عزیزپور فرهاد، دولتی غلام. تحلیل اثر جریانات فضایی در تحولات کالبدی - فضایی روستاهای پیراشهری (مطالعه موردی: سکونتگاه‌های روستایی پیرامون کلانشهر کرج، دهستان تنکمان شمالی). مسکن و محیط روستا. 1398; 38 (166) :79-94

URL: http://jhre.ir/article-1-1520-fa.html



دوره 38، شماره 166 - ( 6-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مسکن و محیط روستا Journal of Housing and Rural Environment
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3991