Journal of Housing and Rural Environment

fa تبیین و رتبه‌بندی شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی در طراحی مجتمع‌های مسکونی Explaining and Ranking the Social Sustainability Evaluating Indicators for Residential Complexes Design سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: در سال‌های اخیر، پایداری اجتماعی به‌عنوان یکی از ابعاد کلیدی توسعه پایدار در علوم مختلف به‌طور عام و در طراحی معماری مجتمع‌های مسکونی به‌طور خاص موردتوجه پژوهشگران قرارگرفته است. به‌رغم اهمیت موضوع پایداری اجتماعی در طراحی مسکن اما پژوهش‌هایی که بر ارزیابی این مهم متمرکزشده باشند معدودند و توجه کافی به این ناحیه از دانش صورت نپذیرفته است؛ لذا این پژوهش با رویکردی آمیخته و باهدف تبیین و رتبه‌بندی شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی در طراحی مجتمع‌های مسکونی صورت پذیرفته است. روش پژوهش: پژوهش حاضر در دو مرحله صورت پذیرفت. در گام نخست با اتخاذ رویکرد کیفی شاخص‌های مذکور به‌صورت نظام‌مند با روش فراترکیب و رویکرد هفت مرحله‌ای سندلوسکی و بارسو، از پایگاه‌های داخلی و خارجی استخراج شد، سپس به‌منظور متناسب‌سازی با بستر پژوهش و حصول فهرست نهایی شاخص‌ها، طی پیمایش صورت گرفته از خبرگان تحقیق، پالایش شاخص‌ها صورت پذیرفت. در ادامه در بخش کمی، با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره بهترین – بدترین و بهره‌گیری از نرم‌افزار لینگو اقدام به وزن‌ دهی و اولویت‌بندی شاخص‌ها شد. یافته‌ها: نتایج بخش کیفی 13 مفهوم را ذیل 4 مقوله با عناوین رضایت و مطلوبیت محیطی، آسایش، عدالت اجتماعی و سرمایه اجتماعی پدیدار ساخت. نتایج بخش کمی نیز نشان داد سرمایه اجتماعی، آسایش، رضایت و مطلوبیت محیطی و عدالت اجتماعی به ترتیب مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی در این پژوهش و از میان زیر شاخص‌ها ایمنی، امنیت، اعتماد اجتماعی، تعامل اجتماعی و حس تعلق به مکان پنج زیرشاخص برتر شناخته‌شده بودند. نتیجه‌گیری: با توجه به مدل سلسله مراتبی پدید آمده شامل مفاهیم و مقولات وزن‌دهی شده، نتایج حاصل از این پژوهش می‌تواند ابزاری جهت ارزیابی مسکن از منظر پایداری اجتماعی فراهم آورد و ضمن برجسته‌سازی مقولات و مفاهیم مهم جهت‌گیری روشنی را برای طراحان در راستای خلق مسکن پایدار فراهم آورد. </div> <div style="text-align: justify;">Objective: In recent years, social sustainability has attracted considerable attention as one of the key dimensions of sustainable development across various disciplines and, more specifically, in the architectural design of residential complexes. Despite the importance of social sustainability in housing design, studies focusing specifically on its evaluation remain scarce, and this area of knowledge has not received sufficient attention. Therefore, the present study adopts a mixed-methods approach with the aim of identifying and ranking the indicators for evaluating social sustainability in the design of residential complexes. Method: The present research was conducted in two stages. In the first step, adopting a qualitative approach, the aforementioned indicators were systematically extracted from domestic and international databases using the meta-synthesis method and Sandelowski and Barroso’s seven-step approach. Subsequently, to adapt them to the research context and obtain the final list of indicators, a survey of research experts was conducted for indicator refinement. Following this, in the quantitative phase, the indicators were weighted and prioritized using the Best-Worst multi-criteria decision-making method and the LINGO software. Results: The qualitative phase of the study revealed 13 concepts, categorized under four themes: environmental satisfaction and desirability, comfort, social justice, and social capital. The quantitative results indicated that, in order of importance, social capital, comfort, environmental satisfaction and desirability, and social justice were the most significant indicators for evaluating social sustainability in this study. Among the sub-indicators, safety, security, social trust, social interaction and sense of place were identified as the top five sub-indicators. Conclusions: Based on the emerged hierarchical model, including weighted concepts and categories, the results of this research can provide a tool for evaluating housing from the perspective of social sustainability. By highlighting important categories and concepts, it offers a clear direction for designers to create sustainable housing.  </div> پایداری اجتماعی, مجتمع مسکونی, تحقیق آمیخته, فراترکیب, روش بهترین – بدترین. social sustainability, residential complex, mixed method, Best-worst method, meta-synthesis. 0 0 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5712-2&slc_lang=fa&sid=1 Samaneh Hasannattaj ثمانه حسن‌نتاج samaneh.nattaj@gmail.com No University of Mazandaran دانشگاه مازندران Yaser Goldust یاسر گلدوست y.goldust@umz.ac.ir Yes University of Mazandaran دانشگاه مازندران