Journal of Housing and Rural Environment

fa تبیین شاخص های کالبدی محیط زندگی بر سلامت روان سالمندان در شیراز Exploring the impact of physical environmental indicators on the mental health of the elderly in Shiraz عمران و شهرسازی عمران و شهرسازی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: با روند رو به رشد جمعیت سالمندان در جوامع شهری و پیامدهای جسمی و روانی ناشی از فرایند پیری، توجه به کیفیت زندگی این قشر آسیب‌پذیر بیش‌ازپیش اهمیت یافته است. در این میان، محیط‌های فیزیکی زندگی سالمندان، به‌ویژه در مراکز نگهداری، می‌توانند نقش مؤثری در ارتقای سلامت روان آنان ایفا کنند. طراحی مناسب فضاهای زندگی سالمندان نه‌تنها پاسخ‌گوی نیازهای جسمی آن‌ها است، بلکه عاملی تأثیرگذار بر احساس امنیت، آرامش، تعامل اجتماعی و نشاط روانی نیز محسوب می‌شود. علی‌رغم انجام مطالعات متعدد در این زمینه، اغلب پژوهش‌ها به‌صورت تک‌بعدی و مجزا به موضوع پرداخته‌اند و بررسی جامع و هم‌زمان تأثیر مؤلفه‌های کالبدی بر سلامت روان سالمندان را نادیده گرفته‌اند. همچنین بیشتر این مطالعات بر محیط‌های عمومی یا مسکونی تمرکز داشته و کمتر به طراحی فضاهای ویژه سالمندان، نظیر مراکز نگهداری، توجه کرده‌اند. بنابراین، خلأ یک الگوی تحلیلی جامع که بتواند اثرگذاری شاخص‌های کالبدی محیط را بر سلامت روان در چنین فضاهایی تبیین کند، محسوس است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل رابطه میان شاخص‌های کالبدی محیط زندگی و سلامت روان سالمندان ساکن در مراکز نگهداری سالمندان شهر شیراز انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد کمی انجام شده است. برای تحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از نرم‌افزار Smart PLS بهره گرفته شد. داده‌های موردنیاز از‌طریق توزیع و تکمیل ۶۰ پرسش‌نامه توسط سالمندان ساکن در مراکز نگهداری جمع‌آوری گردید. یافته‌ها: نتایج تحلیل‌ها نشان داد که شاخص‌هایی نظیر طراحی فضاهای تعامل‌پذیر و تفریحی، بهره‌گیری از فضای سبز و عناصر طبیعی، استفاده از رنگ‌های مناسب، کیفیت نورپردازی و طراحی ارگونومیک فضا بیشترین تأثیر را بر ارتقاء سلامت روان سالمندان دارند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش بر اهمیت توجه به مؤلفه‌های کالبدی در طراحی محیط زندگی سالمندان تأکید دارد. بهبود این شاخص‌ها می‌تواند نقش بسزایی در ارتقای سلامت روانی و کیفیت زندگی سالمندان ساکن در مراکز نگهداری ایفا کند.    </div> <div style="text-align: justify;">Objective: With the growing proportion of older adults in urban societies and the physical and psychological consequences associated with aging, increasing attention has been directed toward improving the quality of life of this vulnerable population. In this context, the physical living environment of older adults, particularly in nursing homes and residential care facilities, can play a significant role in promoting mental health and psychological well-being. Appropriate environmental design not only addresses the physical needs of older adults but also contributes to their sense of security, comfort, social interaction, and emotional vitality. Although numerous studies have examined this issue, most have addressed it from isolated and one-dimensional perspectives, overlooking the comprehensive and simultaneous effects of physical environmental factors on mental health. Furthermore, previous research has largely focused on public or residential environments and has paid less attention to elderly care facilities specifically designed for older adults. Therefore, there is a need for a comprehensive analytical framework capable of explaining the influence of physical environmental indicators on mental health in such settings. Accordingly, this study aims to examine and analyze the relationship between physical environmental indicators and the mental health of older adults residing in nursing homes in Shiraz. Method: This study is applied in nature and adopts a quantitative research approach. Data analysis was conducted using Structural Equation Modeling (SEM) through SmartPLS software. The required data were collected through the distribution and completion of 60 questionnaires by older adults residing in nursing homes in Shiraz. Results: The results revealed that indicators such as the design of interactive and recreational spaces, the incorporation of green spaces and natural elements, the use of appropriate color schemes, lighting quality, and ergonomic spatial design exert the greatest positive influence on the mental health of older adults. Conclusions: The findings emphasize the importance of considering physical environmental factors in the design of living environments for older adults. Improving these indicators can significantly enhance the mental health and overall quality of life of elderly residents in nursing homes and long-term care facilities.  </div> عوامل کالبدی محیط زندگی, سلامت روان, روش معادلات ساختاری, مراکز نگهداری سالمندان شیراز. Physical Environmental Factors, Mental Health, Structural Equation Modeling (SEM), Elderly Care Centers, Shiraz. 47 62 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5698-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein khosravi حسین خسروی h.khosravi@art.ac.ir 100319475328460020738 100319475328460020738 Yes Urban Design Department, Faculty of Architecture and Urban Planning, University of Art, Iran. گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران. Maryam Farahani مریم فراهانی m.farahani@art.ac.ir 100319475328460020739 100319475328460020739 No Urban Design Department, Faculty of Architecture and Urban Planning, University of Art, Iran. گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.