fa تعیین و تحلیل سطوح توسعه‌ یافتگی مناطق روستایی با استفاده از تحلیل عاملی و خوشه‌ای نمونه موردی استان کردستان سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <p>با توجه به مسئله روند فزاینده شهری شدن تمامی جوامع در آینده، توجه به سکونت‌گاه‌های روستایی برای توسعه متوازن و آمایش محیط و نیز بستر‌سازی شکل‌گیری جامعه شهری پایدار فردا ضروری و اجتناب ناپذیر است. به منظور رسیدن به بهینه‌ترین شیوه‌های مداخله و توزیع عادلانه خدمات، توجه به وضع موجود سکونت‌گاه‌ها و تعریف اولویت‌ها در محور‌های مختلف امری لازم است. از آنجا که توسعه مفهومی چند بعدی است که در خود، تجدید سازمان در کل نظام اجتماعی- اقتصادی را به همراه دارد، بررسی سطوح مختلف آن، و آگاهی از میزان برخورداری نواحی مختلف می‌تواند گامی موثر و اساسی در این تجدید سازمان و برنامه‌ریزی باشد. در این راستا، با استفاده از روش‌های اسنادی- تحلیلی و با رویکرد پژوهش کاربردی، 71 شاخص در ابعاد مختلف بهداشتی- درمانی، آموزشی، زیربنایی، تسهیلات و تاسیسات، اجتماعی- فرهنگی، ... مورد بررسی قرار گرفته و با استفاده از تکنیک‌های آماری از جمله تحلیل عاملی، تحلیل خوشه‌ای و تلفیق نتایج و تشکیل پایگاه داده سیستم اطلاعاتی جغرافیایی (GIS) سطوح توسعه یافتگی مناطق روستایی استان کردستان تعیین شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که سکونت‌گاه‌های روستایی شهرستان‌های بیجار، قروه و سنندج در بالاترین میزان برخورداری از شاخص‌های توسعه، سکونت‌گاه‌های روستایی کامیاران، دیواندره و سروآباد در سطح میانی و سکونت‌گاه‌های روستایی شهرستان‌های مریوان، سقز و بانه در پایین‌ترین سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه قرار دارند. سطح و سرانه زمین کشاورزی، موقعیت نسبت به راههای اصلی و مراکز شهری، اقتصاد متمرکز شهری و موقعیت مرزی، ناهمواری‌ها و ویژگی‌های محیطی را می‌توان به عنوان عمده علل موثر بر میزان برخورداری سکونت‌گاه‌های روستایی استان کردستان از شاخص های توسعه نام برد.</p> <p>Due to the fast growing trend of urbanization in the third world countries and of disparities between urban and rural areas in terms of income, employment and the availability of basic infrastructure and services, it is important to pay more attention to the reasons and causes of disparities across the regions. According to a World Bank report released in 2011, the rural population (% of total population) in Iran was last reported at 30.50. This shows that more than a quarter of Iran population is now living in rural areas and the rural areas are the second major places of population agglomeration in the country. To alleviate the negative points of disparities, the aspects of sustainable development should be regarded to pave the way for a balanced level of development across the regions. Thus, for optimal distribution of population and resources in regional planning and development, the analysis and recognition of the levels of development in rural areas is an essential matter. To do this, a kind of literature and document analysis has been conducted to identify the research indices. Seventy one indices have been characterized regarding different Social, economic, physical, health, and cultural aspects of development. Considering theses indices, the level of development across the rural areas of Kurdistan province has been characterized using factor and cluster analysis and classified by GIS. The research results show that there is an inequality matter in the level of development across the rural areas of the province. This is mainly associated with the level and amount of agricultural land ownership, distance and proximity to the main roads, distances to the border, geographical and environmental conditions and situation of the villages.</p> سطوح توسعه یافتگی, مناطق روستایی استان کردستان, تحلیل عاملی, تحلیل خوشه ای level of development, rural areas , Kurdistan province, factor analysis, cluster analysis 107 123 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-390-1&slc_lang=fa&sid=1 Kayoumars Irandoost کیومرث ایراندوست kau1348@yahoo.com 10031947532846007043 10031947532846007043 Yes University of Kurdistan دانشگاه کردستان Hooshmand Alizadeh هوشمند علیزاده H.alizadeh@ uok.ac.ir 10031947532846007044 10031947532846007044 No University of Kurdistan دانشگاه کردستان Roholah Tavallaii روح الله تولایی tavallaei.1986@gmail.com 10031947532846007045 10031947532846007045 No University of Kurdistan دانشگاه کردستان