Journal of Housing and Rural Environment

fa بررسی وضع موجود و تبیین راهبردهای آسایش اقلیمی در سکونتگاه‌های بومی روستاهای شهرستان مهاباد (با استفاده از روش ماهانی) Assessment of the current situation and formulation of climatic comfort strategies in vernacular settlements of Mahabad county (using the mahoney method) معماری معماری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: در یک بیان کلی، سکونتگاه یک ضرورت اساسی برای انسان در جهت محافظت کردن از شرایط آب و هوایی است. به همین خاطر اقلیم تأثیر زیادی بر شکل ساختمان‌ها می‌گذارد. توجه به طراحی همساز با اقلیم، یکی از مسائل مهمی است که می‌توان با استفاده از وضعیت غالب طبیعی هر منطقه، بهترین شرایط را برای آسایش اقلیمی ساکنان در فصل گرم و سرد سال فراهم نمود. در مقاله حاضر سعی در بررسی و شناسایی راهبردهای مهم در طراحی معماری بومی باهدف نیل به آسایش اقلیمی خانه‌های بومی روستاهای شهرستان مهاباد شده که مبتنی بر روش ماهانی است. روش تحقیق: این پژوهش با روش تحقیق کمی مورد تبیین قرارگرفته است. ابتدا با استفاده از مشاهدات میدانی، الگوی بناهای بومی روستاهای شهرستان مهاباد در 70 نمونه موردی (اشباع نظری) گردآوری ‌شده و با استفاده از مقیاس‌های کلی و خرد ازنظر الگوهای شاخصه‌های فرمی بنا (نظام استقرار، فضای بین ساختمان، ویژگی‌های فرم پلان، بازشو و مصالح) ارزیابی شدند. سپس از‌طریق مدل ماهانی پیشنهاد‌های طراحی اقلیمی در شهرستان مهاباد استخراج و درنهایت شاخصه‌های فرمی بنا نسبت به پیشنهاد‌های اصول ماهانی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: به علت گستردگی و پهناوری منطقه موردتحقیق و برای اطمینان از صحت پژوهش از هر دهستان حداقل یک روستا و درمجموع 9 روستای منتخب در حوزه شهرستان مهاباد بررسی گردیده است، روستاهایی که قابلیت و دارای بناهای که بافت نسبتاً ارزشمندی دارند و نسبتاً دست‌نخورده و ازنظر معماری بومی درخور مطالعه و پژوهش هستند، انتخاب شد. نتیجه‌گیری: در مرحله آخر نیز، سازگاری الگوهای بومی با‌توجه‌به پیشنهاد‌های اقلیمی ماهانی، دارای اختلاف معنی‌داری بوده که مثبت بودن این اختلاف حاکی از این بود که سکونتگاه‌های بومی به لحاظ 2 شاخصه وضعیت بام و فضای بین ساختمان‌ها با اصول پیشنهادی ماهانی، نامنطبق بوده و سازگاری کامل را ندارند.  </div> <div style="text-align: justify;">Objective: Housing is a fundamental human need for protection against weather conditions. Accordingly, climate significantly influences the form and design of buildings. Paying close attention to climate-responsive design is essential for providing optimal thermal comfort for residents during both hot and cold seasons by making use of the natural conditions of each region. This article aims to examine and identify key strategies in vernacular architecture to achieve climatic comfort in traditional houses in the villages of Mahabad County, utilizing Mahani’s method. Method: This study adopts a quantitative research approach. Initially, through field observations, the patterns of vernacular buildings in Mahabad County were documented using 70 case studies until theoretical saturation was achieved. These samples were evaluated at both macro and micro scales, based on various architectural features, including settlement layout, spacing between buildings, plan form, openings, and materiality. Next, the Mahani model was applied to extract climate-responsive design recommendations for Mahabad. Finally, the building form characteristics were analyzed and assessed against Mahani’s proposed principles. Results: Given the large geographic extent of the study and to ensure the research’s accuracy, at least one village from each rural district was selected, resulting in a total of nine villages across Mahabad County. These villages were chosen for their relatively intact traditional fabric, making them appropriate for studying local vernacular architecture. Conclusions: n the final stage, the compatibility of vernacular patterns with Mahani’s climatic principles showed a significant discrepancy. The positive value of this difference indicated that the traditional settlements did not fully conform to Mahani’s guidelines, particularly regarding two indicators: roof design and spacing between buildings. Thus, these elements were found to be less than fully compatible with Mahani’s recommendations.  </div> آسایش اقلیمی, سکونتگاه‌های بومی, شهرستان مهاباد, شاخص ماهانی. Climatic comfort, vernacular settlements, Mahabad County, Mahani index. 93 108 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5588-1&slc_lang=fa&sid=1 Soran Mahmoudi سوران محمودی soranmahmoudi.phd@gmail.com 100319475328460020596 0009-0008-1432-6702 No Department of Architecture, Khalkhal Branch, Islamic Azad University, Khalkhal, Iran. گروه معماری، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران. Bayazeid Golabi بایزید گلابی Bayezid.golabi@gmail.com 100319475328460020597 100319475328460020597 Yes Department of Architecture, Faculty of Engineering, Mahabad Branch, Islamic Azad University, Mahabad, Iran. گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران. Yousef Hame Jani یوسف حمه جانی yousefhamejani@gmail.com 100319475328460020598 100319475328460020598 No Department of Architecture, Faculty of Engineering, Mahabad Branch, Islamic Azad University, Mahabad, Iran. گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران.