Journal of Housing and Rural Environment

fa خوانش مردم‌نگارانۀ حظ حرارتی پنهان در سنت معماری اقلیم کویر An Ethnographic Interpretation of the Hidden Thermal Pleasure in the Architectural Tradition of Desert Climate معماری معماری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">سنت معماری اقلیم کویر آموزه‌های پیدا و پنهانی را در بطن خودش نهفته دارد. آفرینش فضاهای حسی غنیْ از جملۀ مواهبی است که معماری این بوم ارائه می‌کند. بخش چشمگیری از تجارب حسی انسان‌ها در فضاهای مختلف معماری کویری، به‌وسیلۀ حرارت شکل می‌گیرد. حرارت نیز مانند سایر محرک‌های حسی می‌تواند در غنای درک انسان از فضا مشارکت کند و علاوه بر کمّیّت دمایی، کیفیتی را در قالب حظّ از آن پدید بیاورد. مفهوم حظّ حرارتی کیفیتی است که ادراک رضایت‌بخش و توأم با احساس مثبت انسان را از شرایط حرارتی در یک فضای مشخص تعریف می‌نماید. اینکه حظّ حرارتی در بستر معماری سنتی کویری چگونه شکل می‌گیرد و ساکنانش چگونه آن را درک می‌کنند، موضوعی است که تاکنون مطالعه نشده است. بر این اساس، پژوهش حاضر چگونگی شکل‌گیری حظّ حرارتی را در سنت معماری شهرهای کویری جست‌وجو می‌کند.این پژوهش با روش‌شناسی کیفی، از روش مردم‌نگاری بهره گرفته است. ازاین‌رو، برای کشف و فهم چگونگی شکل‌گیری حظّ حرارتی، با استمداد از تکنیک مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته و مشاهدۀ مستقیم، تجارب زیستۀ افراد را در معماری سنتی کویر واکاوی می‌کند. مقایسه میان کدهای استخراج‌شده و تحلیل آن‌ها نشان می‌دهد که تمایز حرارتی میان فضاهای هم‌جوار سبب تجربۀ حظّ حرارتی برای افراد می‌گردد. در شرایطی که فرد به‌واسطۀ تعامل میان اقلیم و فضای معماری، از حالت تعادل دمایی خودش خارج می‌گردد، مواجهه با فضایی که بتواند او را به حالت تعادل حرارتی خودش بازگرداند، برای وی حظّ حرارتی را پدید می‌آورد. مفهوم تمایز حرارتی در تعامل میان سه حلقۀ انسان و معماری و اقلیم، اشتراکی را برقرار می‌کند تا موقعیت درک حظّ حرارتی فراهم گردد. در سنت معماری کویر، ایجاد فضاهای هم‌نشین با تمایز حرارتی مشخص، الگوی نهفته‌ای است که می‌تواند راهنمای طراحی‌های آینده برای غنی‌کردن منظر حسی حرارت باشد.</div> <div style="text-align: justify;">The architectural tradition of desert climate has both visible and hidden lessons within itself. The creation of rich sensory spaces is one of the gifts that the architecture of this climate offers. A significant part of human sensory experiences in different spaces of desert architecture is formed by heat. Like other sensory stimuli, heat can contribute to the richness of human perception of space and create a quality in the form of pleasure besides temperature quantity. The concept of thermal pleasure is a quality that defines a satisfactory and positive human perception of thermal conditions in a given space. How thermal pleasure is formed in the context of traditional desert architecture and how its inhabitants perceive it is an understudied topic. Accordingly, the present study explores how thermal pleasure is formed in the architectural tradition of desert cities. With a qualitative methodology, this research has used an ethnographic method. Thus, to discover and understand how thermal pleasure is formed, the research explores the lived experiences of individuals in traditional desert architecture by using semi-structured interviews and direct observation. A comparison between the extracted codes and their analysis shows that the thermal differentiation between adjacent spaces results in a thermal enjoyment experience for individuals. When a person loses his temperature equilibrium due to the interaction between climate and space, facing a space that can bring him back thermal equilibrium state creates a thermal pleasure. The concept of thermal differentiation in the interaction between the three rings of humans and architecture and climate establishes a cohesion to understand the thermal pleasure. In the tradition of desert architecture, the creation of companion spaces with a distinct thermal distinction is a latent pattern that can guide future designs to enrich the thermal sensory.  </div> معماری سنتی, حرارت, ادراک حسی, حظ حرارتی, کیفیت محیط. Traditional Architecture, Heat, Sensory Perception, Thermal Pleasure, Environmental Quality. 79 94 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-1941-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Akrami فاطمه اکرمی ابرقویی 100319475328460016280 100319475328460016280 No Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Yazd University, Iran گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه یزد، ایران Mohammad Hossein Ayat allahi محمدحسین آیت اللهی hayatollahi@yazd.ac.ir 100319475328460016281 100319475328460016281 Yes Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Yazd University, Iran گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه یزد، ایران. Hossein Afrasiyabi حسین افراسیابی 100319475328460016282 100319475328460016282 No Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Yazd University, Iran دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم‌اجتماعی، دانشگاه یزد، ایران