هدف: روستاها بهعنوان بخش مهمی از ساختار اجتماعی و اقتصادی کشورها با چالشهای فراوانی روبرو هستند. در این میان، توسعه منطقی زیرساختها و خدمات عمومی، عاملی بالقوه برای دستیابی به اهداف چندمنظوره توسعه پایدار روستایی است. ازاینرو، هدف پژوهش حاضر، ارزیابی نظام طبقهبندی خدمات روستایی در بخش مرکزی شهرستان همدان است. بدین ترتیب، هدف پژوهش حاضر، ارزیابی نظام سطحبندی خدمات روستایی در بخش مرکزی شهرستان همدان است. روش تحقیق: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و اطلاعات موردنیاز با استفاده از روشهای کتابخانهای، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، شناسنامه آبادیهای استان همدان گردآوریشده است. همچنین ارزیابی طرح ساماندهی فضایی و سکونتگاههای روستایی براساس مقایسه میزان خدمات و کارکردهای عمومی و سطح بالا طی دو دوره 1385-1375 و 1390-1385 بوده است و از روش آنالیز لکههای داغ و نرمافزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (ARCGIS) جهت تحلیل فضایی الگوی میزان رشد و تهیه نقشه استفادهشده است. یافتهها: نتایج نشان میدهد که طی دوره 1385- 1375 و 1390-1385 حوزهها، مجموعهها و منظومههای روستایی ازنظر کارکردهای عمومی و سطح بالا، رشدی بیشتری از روستاهای اقماری را داشتهاند. وضعیت توزیع فضایی لکههای داغ تغییرات رشد کارکردهای عمومی و سطح بالا سکونتگاههای روستایی بیان میکند که سه منظومه همدان، مریانج و جورقان و چهار مجموعه ابرو، آبشینه، تفریجان و سلولان و حوزههای یکنآباد، انصارامام، ده پیاز، ارزانفود و ورکانه با معناداری 95 و 99 درصد و میزان Z_Score بالاتر از 30/0 بیشترین میزان رشد را طی دوره 1385-1375 داشتهاند. نتیجهگیری: بنابراین میتوان نتیجه گرفت که اهداف طرح ساماندهی فضایی و سکونتگاههای روستایی با توجه به رشد مراکز پیشنهادی، طرح دوره موردبررسی تحققیافته است و این طرح توانسته است با افزایش کارکردهای عمومی و سطح بالا در مراکز مذکور نسبت به روستاهای اقماری، الگوی سکونتگاهی مناسبی را در محدوده مطالعاتی فراهم نماید.