Journal of Housing and Rural Environment

fa نقش مؤلفه‌های مذهبی سبک زندگی در شکل‌گیری فضای زیست روستایی؛ مطالعه موردی: روستای کرگان The role of religious components of lifestyle in the formation of rural living space; case study: Kergan village سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research هدف: الگوی شکل‌گیری فضای زیست روستایی وابسته به عوامل متعددی است. یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار و اصول بنیادین آن، شیوه زیست ساکنین و به عبارتی سبک زندگی ایشان است. در این میان، دین، آیین‌ها و مؤلفه‌های مذهبی نقش مهمی را در گزینش سبک زندگی دارد چراکه دین تأثیر قابل‌توجهی در کنترل فرهنگ، سبک‌های زندگی، نحوه مصرف، طرز رفتار، طرز تفکر و نگرش و جهان‌بینی داشته است. این پژوهش درصدد دستیابی به نقش و تأثیر مؤلفه‌های مذهبی سبک زندگی روستائیان و آیین‌های مذهبی در شکل‌گیری فضاهای زیست روستایی است. روش پژوهش: روش این پژوهش از نوع کیفی بوده که ابتدا در قالب مطالعات نظری با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و بر اساس روش توصیفی-تحلیلی، سه مقوله سبک زندگی، آیین‌های مذهبی و رابطه سبک زندگی مذهبی با فضای زندگی و معماری روستایی بررسی و ابعاد و مؤلفه‌های آن‌ها مورد تحلیل قرار گرفت. پس از انجام مطالعات نظری و بر اساس مدل به‌دست‌آمده از بخش اول، مطالعات میدانی به‌صورت برداشت‌های میدانی و با استفاده از ابزار مصاحبه و مشاهده انجام شد. اطلاعات به‌دست‌آمده، داده‌های موردنیاز جمع‌آوری و ثبت شد و درنهایت آثار مؤلفه‌های به‌دست‌آمده در مطالعات نظری در قالب نمونه‌های عینی در روستای موردنظر بررسی شد. نمونه موردمطالعه، روستای کرگان از استان آذربایجان شرقی و شهرستان بستان‌آباد است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که آیین‌ها و مؤلفه‌های مذهبی بر جنبه‌های مختلفی از فضای زیستی روستایی اعم از فضاهای زیستی و معیشتی، معنوی و مذهبی، فرهنگی-اجتماعی و زیست‌محیطی تأثیرگذار است که نمود جنبه زیستی و معیشتی را می‌توان در ایجاد فضاهای خدماتی، جنبه زیست‌محیطی را می‌توان در عدم تخریب محیط‌زیست و استفاده از مصالح تجدیدپذیر، جنبه فرهنگی-اجتماعی را می‌توان در طراحی بناها و فضاهای میدانی و جمعی برای مراسم خاص و جنبه مذهبی و معنوی را می‌توان در ایجاد مرز و حریم و سادگی و دور از تجمل‌گرایی در طراحی خانه مشاهده کرد. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که دین و مذهب باعث گزینش خاص زندگی می‌شود که این سبک زندگی خاص علت ایجاد فضای زیست خاص آن منطقه است؛ بنابراین یکی از عوامل تأثیرگذار در ساخت فضاهای زیستی روستای کرگان، سبک زندگی مذهبی آن منطقه است.  Objective: The formation pattern of rural living spaces is influenced by multiple factors, with the lifestyle of the inhabitants being one of the most fundamental and impactful. In this context, religion, rituals, and religious elements play a significant role in shaping lifestyle choices, as religion greatly influences culture, lifestyles, consumption habits, behaviors, thinking patterns, attitudes, and worldviews. This study aims to explore the role and impact of religious lifestyle components and rituals on the formation of rural living spaces. Method: This research is qualitative in nature. Initially, through theoretical studies utilizing library resources and a descriptive-analytical method, three key topics were examined: lifestyle, religious rituals, and the relationship between religious lifestyle and rural living spaces and architecture. The dimensions and components of each were analyzed. Based on the theoretical findings and a conceptual model developed in the first phase, field studies were conducted using interviews and observations as tools for data collection. The gathered data was recorded and analyzed, and the effects of the identified religious components were examined in real-life examples within the selected village. The case study is the village of Kargan, located in Bostanabad County, East Azerbaijan Province. Results: The study's findings indicate that religious rituals and elements influence various aspects of rural living spaces, including residential and livelihood-related areas, spiritual and religious zones, and socio-cultural and environmental aspects. For instance, the livelihood aspect is reflected in the creation of service spaces; the environmental aspect is observed in the use of renewable materials and the preservation of the natural environment; the socio-cultural aspect appears in the design of buildings and public spaces for specific ceremonies; and the religious and spiritual aspect is evident in the simplicity, privacy, and avoidance of extravagance in home design. Conclusions: The results show that religion and faith lead to specific lifestyle choices, which in turn shape the unique spatial character of rural living environments. Therefore, one of the key factors influencing the spatial configuration of rural housing in the village of Kargan is the religious lifestyle of its inhabitants.   آیین های مذهبی, سبک زندگی, سبک زندگی مذهبی, فضای زیست روستایی, روستای کرگان. Religious rituals, lifestyle, religious lifestyle, rural living space, Kargan village. 81 92 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-4993-2&slc_lang=fa&sid=1 Sara Jahed سارا جاهد sara-jahed@arch.iust.ac.ir 100319475328460020593 0009-0002-9067-7965 No Housing Major, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran گروه مسکن، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران Fatemeh Mokhtari Algalandis فاطمه مختاری القلندیس f.mokhtari.arch@gmail.com 100319475328460020594 0009-0008-1627-5339 No Architectural Engineering Major, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Shahin Farrokhi شهین فرخی shahin.farrokhii@gmail.com 100319475328460020595 100319475328460020595 Yes Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran. گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران