fa اهداف، ارکان و الزامات برنامه‌ریزی گردشگری روستایی با تأکید بر بوم-گردشگری (نمونه مطالعاتی : روستای شیاده، شهرستان بابل) سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">روستاها سکونتگاه&shy;های ویژه&shy;ای هستند که از نظم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی خاصی پیروی می&shy;کنند اما امروزه بسیاری از آن‌ها دستخوش مسائلی چون تخریب بافت&shy;های کهن و با ارزش، کاهش کیفیت زندگی، مخدوش شدن هویت فرهنگی ساکنین و تشدید تخلیه بافت&shy;های روستایی شده&shy;اند. همچنین روستاها با وجود داشتن منابع طبیعی پایه کشاورزی با مسائلی چون فقر، بیکاری، پایین بودن نرخ بهره&shy;وری در بخش کشاورزی و تولیدات روستایی‌ و تخریب منابع طبیعی روبرو هستند که این مسائل توسعه روستا و ایجاد اشتغال پایدار را تا حدی ناممکن ساخته و لزوم توجه به گزینه&shy;های اقتصادی دیگر مانند گردشگری را مطرح می&shy;سازد.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;">روستای شیاده درجنوب شهرستان بابل به‌دلیل دوری از نقاط شهری و متراکم، توسعه کمتری یافته، رونق اقتصادی پایینی دارد‌ و دچار فرسودگی نسبی کالبدی و اجتماعی می&shy;باشد. این درحالی است که این روستا در محیطی کاملاً طبیعی و بکر و در میان جنگل&shy;های انبوه واقع شده است و ساخت سدی خاکی در کنار آن باعث ایجاد یک دریاچه و مناظر بسیار زیبا در این منطقه شده است. همچنین این روستا دارای چندین بنای ارزشمند از جمله 4 سقاتالار می‌باشد و این جاذبه&shy;ها می&shy;توانند امکان ایجاد توسعه همه جانبه پایدار را از طریق برنامه‌ریزی بوم-گردشگری در این روستا فراهم آورند.</p> <p style="text-align: justify;"><span dir="RTL">این پژوهش ابتدا به شناخت ماهیت روستا و توسعه روستایی پایدار از یک سو‌ و شناخت مقوله گردشگری، گردشگری روستایی‌ و گردشگری پایدار از سوی دیگر می&shy;پردازد‌ و نیازها و الزامات آن‌را بر مبنای ابعاد و الگوهای مترتب بر آن مورد بررسی قرار می‌دهد. شیوه‌های مورد استفاده در این تحقیق به‌صورت تحلیل محتوا در بخش اول و مطالعه موردی در بخش دوم‌ می‌باشد که خود شامل توصیف خصوصیات روستای شیاده، تحلیل </span>SWOT<span dir="RTL"> از آن‌ و ارائه پیشنهادهای بر مبنای هدف مطالعه که برنامه‌ریزی بوم-گردشگری است‌‌. به این ترتیب بر‌اساس ارکان و اجزای برنامه گردشگری روستایی و نوع برنامه مورد نیاز بر حسب الگوهای گردشگری امکان‌پذیر در محدوده، در انتها &laquo;مجموعه ضوابط حفاظت، ارتقا و نظارت بر توسعه دهکده بوم-گردشگری شیاده&raquo;، و &laquo;طرح منطقه بوم-گردشگری شیاده&raquo; به‌صورت سازماندهی محورها، نقاط‌ و پهنه&shy;ها با توجه خاص بر جاذبه&shy;ها و ارتباط آن‌ها با فضاهای اقامتی ارائه می‌شود.</span></p> <p style="text-align: justify;">The villages are special settlements and habitats that follow a certain economic, social, cultural and physical order.&nbsp;However, many of them have nowadays encountered issues and problems such as decaying indigenous rural fabric, reduced quality of life, distortion of the inhabitants&rsquo; cultural identity and migration from rural communities. In addition, despite having agricultural natural resources, the villages are facing with issues such as poverty, unemployment, low productivity rates in agricultural productions and degradation of natural resources that such issues have made the rural development and sustainable employment rather impossible, which calls for other economic alternatives such as tourism to be considered.</p> <p style="text-align: justify;">Shiadeh village in south of Babol, due to its distance from congested urban areas, is less developed and has low economic growth suffering from relative physical and social deterioration. Meanwhile, the village is located in a tranquil and pristine natural environment in the rainforests, and construction of an earthen dam on its side has led to creation of a lake and stunning vistas and landscapes in this region. The Village also has several important structures including four Saqatalars. Such attractions may provide the possibility of holistic sustainable development through planning countryside Eco-Tourism.</p> <p style="text-align: justify;">This study on one hand, aims to identify and recognize the nature of the village and rural sustainable development, and on the other hand attempt to apprehend the issues related to tourism, rural tourism and sustainable tourism. Associating needs and necessities in this study is conducted through content analysis in first section as well as case study with SWOT framework. Finally, based on elements and components of rural tourism and the requisite program by the possible tourism patterns within the area, a set of &quot;guidelines of protection, promotion and monitoring&quot; the development of Eco-Tourism Shiadeh village is developed. Then the &quot;Shiadeh Eco-Tourism plan&quot; will be presented via axes, spots and areas with special attention to attractions and their relation to residential areas.</p> توسعه روستایی, گردشگری روستایی, گردشگری پایدار, روستای بوم-گردشگری, روستای شیاده Rural Development, Rural Tourism, Sustainable Tourism, Ecotourism Village, Shiyadeh Village 109 126 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-259-3&slc_lang=fa&sid=1 Majedeh Pourrohani ماجده پورروحانی m_pourrohani@yahoo.com 10031947532846008056 10031947532846008056 Yes Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Mohammad Reza Pourjafar محمدرضا پورجعفر pourja_m2modares.ac.ir 10031947532846008057 10031947532846008057 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Ali Yadghar علی یدقار a.yadghar@rog-co.com 10031947532846008058 10031947532846008058 No Islamic Azad University of Tehran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز