Journal of Housing and Rural Environment

fa تحلیل و ارزشیابی اثرات اجرای طرح هادی بر سکونتگاه‌های روستایی (مطالعه موردی: دهستان چهل چای، استان گلستان) An Evaluation of Rural Guide Plan’s Impact on Rural Settlements; Case Study: Chehel Chay Rural District In Golestan Province سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">طرح هادی روستایی از جمله مهم‌ترین طرحهای عمرانی است که طی دو دهه گذشته به‌منظور تأمین خدمات و تسهیلات لازم زندگی در سکونتگاه‌های روستایی کشور به مرحله اجرا در آمده است. روند تهیه و اجرای طرح هادی در سکونتگاه‌های روستایی کشور به‌عنوان فراگیرترین مداخله سازمان‌یافته دولت در محیط کالبدی روستاهای کشور، پیامدها و اثرات کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی متفاوتی را به جا گذاشته که لازم است پیامدهای اجرای آن در فضاهای سکونتگاهی روستاها با نظر خواهی از روستاییان مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. ضرورت بررسی کمی و کیفی این طرحها از نظر میزان اثربخشی و کارایی در مواجه با تنگناهای روستایی بیش از هر زمان دیگر احساس می‌شود چرا که سالانه بخش قابل توجهی از بودجه عمومی کشور صرف تهیه و اجرای این گونه طرحها می‌شود، همچنین ارزیابی آن می‌تواند میزان توفیق این طرح را افزایش دهد. رویکرد حاکم بر طرح هادی بر این نکته تأکید دارد که با ارتقای سطح کیفی ساختارهای کالبدی، ساختار اجتماعی– اقتصادی روستاهای کشور نیز متحول و از این راه زمینه توسعه روستاها فراهم می‌شود. بر این اساس پژوهش حاضر به‌دنبال تعیین پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست محیطی اجرای این طرح است. روستاهای نمونه برای بررسی و پژوهش، 10 روستای دهستان چهل چای شهرستان مینودشت میباشند که در پنج روستا طرح هادی اجرا شده و پنج روستا فاقد طرح هادی می‌باشند. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی – تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات مبتنی بر مطالعات کتابخانهای و میدانی با استفاده از روش پیمایشی و تکمیل پرسشنامه بوده است. تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون مان ویتنی و t صورت گرفته است. نتایج  نشان میدهد که بیشترین تأثیر اجرای طرح هادی در شاخص‌های فیزیکی و کالبدی بوده و همچنین در اکثر شاخص‌های اجتماعی و زیست محیطی نیز تفاوت معناداری میان دو گروه از روستاها وجود دارد اما در شاخص‌های اقتصادی این تفاوت کمتر است.  </div> <div style="text-align: justify;">The rural guide plan is considered as the most significant development plan, implemented during the past two decades in Iran in order to provide necessary services and facilities of living in rural settlement of the country. Considering the constant process of preparation and implementation of the plan, analyzing and studying the strengths and weaknesses of the plan would affect the level of success. The dominant emphasis of the plan is on the improvement of the quality of physical structures, the social-economic structure of the rural fabric to set the grounds for the rural development. In these respect, the aim of this study is to determine the economic, social and environmental consequences of rural guide plan implementation. The method of the research in the present study is descriptive-analytical and data is gathered based on a field and library studies, using the surveys and questionnaires. The population of the study consisted of inhabitants of 10 villages in the central part of Chehel Chay Rural District. Random sampling method was utilized such that five villages where the rural guide plan was implemented and five villages where the plan was not implemented. There is a relative similarity in terms of population and location. By using Cochrane method 246 households were determined as the sample size from total 3559 households under the study and they were randomly classified and selected, proportional to the number of households in each village. For the analysis of the data, first the average indices of the research were specified and rated for the villages where the plan was conducted. In the next step, using one sample t-test, the level of difference in the different economic, social, environmental and physical dimensions among villages with and without the rural guide plan has been evaluated and finally all indices under the study were analyzed comparatively in the two groups using Mann-Whitney Test. The highest impact of implementation of guide plans in the scope of the study was related to the structural and physical dimensions that altogether led to reorganization and modification of the fabric in the rural settlements under the study as well as retrofitting of rural housing. Furthermore , the aforementioned developments transform the communication networks and as well as the quality of the rural pathways which have considerable effect on improving the access of rural inhabitants to other areas and enhance their economic and social conditions. The environmental and social developmental properties are in the second and third ranks. The Improvement of the sewage system of disposal and the waste disposal and development of green space are among the positive environmental effects in target villages. In relation with social dimension, the increased level of the villagers’ participation and the improved level of health could be highlighted. In general, these factors and some others set the ground for increasing the willingness of rural residents to keep on residing within the village influencing the level of migration from the village. The lowest impact of rural guide plan implementation was found within the economic dimension resulting to the increase in the price of land and housing.    </div> طرح هادی روستایی, سکونتگاه‌های روستایی, دهستان چهل چای, مینودشت. Rural Guide Plan, Rural Settlement, Chehel Chay Rural District, Minoodasht. 79 92 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-1674-5&slc_lang=fa&sid=1 Abdolreza Rahmani Fazli عبدالرضا رحمانی فضلی 10031947532846009569 10031947532846009569 No Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Earth Sciences, University of Shahid Beheshti, Tehran, Iran عضو هیئت علمی گروه جغرافیا دانشگاه شهید بهشتی، تهران Hadi Gharagozlou هادی قراگوزلو 10031947532846009570 10031947532846009570 No Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Humanity Sciences, University of Kharazmi, Tehran, Iran دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران Ali Reza Javaher علیرضا جواهر 10031947532846009571 10031947532846009571 No Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Earth Sciences, University of Shahid Beheshti, Tehran, Iran کارشناس‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری Ali Asghar Isalou علی اصغر عیسی لو ali_isalou@yahoo.com 10031947532846009572 10031947532846009572 Yes Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran کارشناس‌ارشد مهندسی شهرسازی، کارشناس فنی و مطالعات بنیاد مسکن استان قم