fa تأثیر مواد افزودنی بر مقاومت‌های مکانیکی خشت ساخته شده از خاک اصفهان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify">با وجود تعداد زیادی بناهای خشتی در ایران، اصفهان به‌عنوان یک شهر تاریخی در مرکز ایران دارای بناهای تاریخی و غیر تاریخی خشتی فراوان است که قدمت برخی از آنان چند صد سال است. همچنین روستاهای متعددی با بناهای کاملاً خشتی با ده‌ها هزار سکنه در داخل و خارج از منطقه اصفهان وجود دارد. اخیراً محققین بر روی بهبود رفتار مقاومتی بناهای خشتی شامل خواص مقاومتی خشت و روش‌های مرمت و مقاوم‌سازی سازه‌های خشتی موجود، متمرکز شده‌اند. به‌منظور بهبود خصوصیات مقاومتی خشت­های تولیدی از خاک منطقه شمال شرق اصفهان (حبیب آباد) ، در این تحقیق تأثیر مواد افزودنی شامل ماسه، گچ، آهک، پودر آجر و کاه با درصد­ها و ترکیبات مختلف، بر روی 21 طرح، مورد بررسی قرار گرفته است. پس از افزودن مواد مضاف به خاک و ساخت طرح­ها، خصوصیات مقاومتی هر کدام از طرح­ها با استفاده از آزمایش­های مربوطه تعیین و با خشت ساده مقایسه شدند. آزمایش­های انجام گرفته به دو دسته تقسیم می‌شوند. دسته اول، آزمایش‌های مربوط به خاک شامل درصد رطوبت خاک، دانه­بندی، هیدرومتری، حد خمیری، حد روانی و درصد مواد آلی، که فاز اول پروژه محسوب می­شود. دسته دوم، آزمایش­های مربوط به خشت شامل آزمایش­های مقاومت فشاری، خمشی، سایشی و وارفتگی بوده­اند که می­توان آن‌ها را فاز دوم پروژه دانست. آزمایش­های انجام گرفته و روابط استفاده شده در این تحقیق بر‌اساس دستورالعمل<span dir="LTR">Centre for the Development of Enterprise (CDE)</span> به‌ کار برده شده­اند. اجرای این طرح­ها و انجام آزمایش­های انجام گرفته بر روی آن­ها در مدت زمانی به طول 8 ماه در آزمایشگاه خاک و مصالح ساختمانی دانشگاه اصفهان صورت گرفت. بر‌اساس نتایج حاصل از آزمایش­ها، افزودن مواد مضاف به خشت، می­تواند از ایجاد ترک­های عمیق در آن جلوگیری کند. برای خاک منطقه شمال شرق اصفهان بهترین ماده افزودنی به خشت جهت بهبود مقاومت­های مکانیکی آن، گچ و یا ترکیب پودر آجر و گچ می‌باشد. مناسب­ترین مقدار، 25% وزنی گچ و یا ترکیب 10% پودر آجر و 20% گچ است که باید به خاک اضافه شود. در بین مواد افزودنی، آهک همواره نقشی منفی در جهت کاهش مقاومت­های مکانیکی خشت دارد که استفاده از آن توصیه نمی‌گردد.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify"></p> <p style="text-align: justify"><strong><span dir="RTL">واژگان کلیدی:</span></strong></p> <p style="text-align: justify">At present, there are still large numbers of existing buildings in Iran that are made of adobe. Isfahan is a historical city in Central Iran which enjoys the abundance of its historical and non-historical adobe buildings, some of which belong toseveral centuries ago. There are also many small villages inside and around Isfahan region that are totally made of adobe and accomodate tens of thousands of inhabitants. Recently, many researches have focused on improving the structural behaviour of adobe buildings, which includes enhancing mechanical properties of adobe units, and retrofitting and strengthening methods of existing adobe structures. In order to improve the mechanical properties of adobe made of soils in Isfahan region, used for restoration or reconstruction of the buildings, the effect of additives including sand, gypsum, lime, brick powder and straw with different amounts and were studied by planning 21 mix design schemes. After adding additives and making mix designs, the relevant mechanical tests were conducted. The obtained mechanical properties for every mix design were then compared with simple adobe (without additives). Soil used for making adobe is obtained from Habibabad region, North-east of Isfahan. The laboratory tests have been devided in two groups The first group was considered the primary  phase of the project, which consisted of the tests on plain soil including water content, grading, sedimentation, plastic limit, liquid limit and methylene blue tests. The second group  or the second phase of the project was conducted on adobe samples and was comprised of compressive strength, flexural strength, abrasive strength and capillary absorption tests. The laboratory tests and relations used in this study have been applied according to the procedures suggested by Centre for the Development of Enterprise (CDE). Formulating the mix designs and laboratory tests on the designed samples were performed in the the soil and construction materials laboratory of the University of Isfahan during eight months. Obtained results indicate that gypsum or the combination of brick powder and gypsum are the best additives for adobe made from North-east Isfahan soil due to the resulting improvements in mechanical characteristics. The most appropriate mix ratios to be added to the plain soil are 25% gypsum of total weight or combination of 10% birck powder and 20% gypsum to be added to the soil. Lime as an additive has always played a negative role and reduces mechanical strengths of adobe, and therefore it is not recommended.</p> <p style="text-align: justify"></p> <p></p> خشت, مواد افزودنی, ماسه, گچ, آهک, پودر آجر, کاه, مقاومت مکانیکی, اصفهان Adobe, Additives, Sand, Gypsum, Lime, Brick Powder, Straw, Mechanical Strength, Isfahan 67 80 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-2022-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehrdad Hejazi مهرداد حجازی mm.hejazi@yahoo.com 10031947532846006196 10031947532846006196 Yes Univeristy of Isfahan دانشگاه اصفهان Mahmoud Hashemi محمود هاشمی m.hashemi@eng.ui.ac.ir 10031947532846006197 10031947532846006197 No Univeristy of Isfahan دانشگاه اصفهان Elahe Jamalinia الهه جمالی نیا aban85_90@yahoo.com 10031947532846006198 10031947532846006198 No Univeristy of Tehran دانشگاه تهران Mahmoud Batavani محمود باتوانی mamuka.batvashvili@gmail.com 10031947532846006199 10031947532846006199 No Univeristy of Isfahan دانشگاه اصفهان