fa نقش سازمان‌های مردم نهاد و رهبران محلی در توسعه روستایی عمومى General پژوهشي Research <p>  مشارکت مردم در طرح‌های توسعه، موضوعی است که در سال‌های اخیر مورد توجه بسیار قرار داشته و پژوهش‌ها و متون تخصصی نیز در این مورد به نظریه‌پردازی پرداخته‌ و تعاریف، فرضیه‌ها و روش‌های مختلفی ارائه نموده‌اند. از آنجا که مردم خود به­عنوان افراد ذینفع و مخاطبین برنامه‌های عمرانی مطرح‌اند، همفکری، همکاری و مشارکت آنان در فرایند تهیه و اجرای این برنامه‌ها از اهمیت به­سزایی برخوردار بوده و بسیار سودمند است. به‌دلیل ویژگی‌های حاکم بر جامعه روستایی، به­ویژه انسجام اجتماعی، غنای فرهنگی و ظرفیت‌های کالبدی، و با توجه به زمینه مشارکت میان روستائیان، این امر به مثابه امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر تلقی شده و می‌تواند به­عنوان راهبردی اصلی در توسعه اجتماعی، اقتصادی و کالبدی روستاها مطرح گردد. این در حالی است که در واقعیت و در مقام عمل، برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای پروژه­های مختلف در روستاها یا به­طور کلی بدون مشارکت مردم روستا انجام می‌شود و یا مشارکت به معنای واقعی در آن صورت نمی‌پذیرد و در خوش‌بینانه‌ترین حالت، با استفاده از مشارکت شعاری از مردم استفاده ابزاری صورت می‌گیرد. در عین حال مشارکت فعال روستائیان در برنامه‌های توسعه کالبدی روستاهایشان رویکردی مهم در راستای بها دادن به نقش مردم است که توان‌بخشی و ابتکار عمل خود روستائیان را به­دنبال دارد تا خود آن­ها با توجه به نیازهایشان در عمران روستا مشارکت داشته باشند. در صورتی‌که مشارکت مردم در روند برنامه‌ریزی و اجرای پروژه‌های عمران روستائی تلاشی جهت‌دار، داوطلبانه، و با نظارت و هماهنگی نهادهای مردمی سازمان‌یافته در خود روستا باشد، علاوه بر آنکه موجبات ایجاد همدلی و همبستگی بین مردم را فراهم می‌نماید، زمینه‌ساز توسعه روستایی با سرعت بیشتر و ابعاد وسیع‌تر و کاراتر است. تحقق این امر نیازمند شناخت جامع از روش‌ها و زمینه‌های مشارکت مردم روستاها در فرایند عمران روستاها و ظرفیت‌هایی است که جز با نگاه دقیق در مقیاس محلی و خرد، قابل بهره‌برداری نیستند. در این مقاله تلاش خواهد شد تا ضمن طرح ویژگی‌های مشارکت مردمی، نقش سازمان‌های مردم‌نهاد و ارکان آن­ها در تحقق مشارکت بررسی شده و حضور این نهادها در این راستا لازم و اجتناب‌ناپذیر معرفی گردد. در بخش نخست مقاله ضمن طرح مبانی نظری مشارکت و بیان اهداف و روش های آن، ویژگی‌های مشارکت مردمی از خلال ادبیات مشارکت و از زبان متخصصین و صاحبنظران این موضوع تبیین می‌گردد. بخش دوم مقاله نیز به بررسی نقش سازمان‌های مردم‌نهاد و چگونگی تجلی مشارکت مردمی در بندر لافت اختصاص یافته و تجربه برنامه ریزی توسعه و طراحی کالبدی در بخش‌هایی از این روستا توصیف گردیده است. هدف مقاله آن است که نقش و حضور مردم و کارشناسان در هدف‌‌گذاری و تبیین سیاست‌های توسعه روستایی را توأمان و ضروری معرفی نموده و این واقعیت را خاطرنشان نماید که به­رغم آنکه روستائیان ما هنوز وارد سطوح بالای مشارکت مانند خودانگیختگی نشده‌اند، اما دربسیاری از جوامع روستایی ظرفیت ارزشمند و بالایی جهت مشارکت فعالانه وجود دارد که بهره‌گیری از آن سرعت و کیفیت توسعه و عمران روستاها را دوچندان خواهد ساخت. </p> <p>  <table cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%"><tbody><tr><td><p> <strong> 5 </strong></p></td></tr></tbody></table>Participation of villagers in preparing and implementing development plans is an issue taken into consideration by many researchers working in the field of rural studies as well as the responsible people engaged in rural implementation affairs. In this regard, along with a variety of methods and experiences of rural planning, the issue of people's participation in preparation and implementation of these plans is assumed to be inevitable and necessary for many years, and its observation is recommended. But the fact is that either the planning and implementation process in rural areas generally exclude the role of villagers completely or the villagers’ participation does not occur in its true meaning and is pretty superficial or in the most optimistic mode, their participation is quite a symbolic device used by officials to, give legitimacy to the project. Despite all the concerns and unsuccessful experiences of those types of rural planning, in which the collaboration and participation of villagers had been considered, ultimately the open and unanswered question is that whether the villager’s participation in planning their own settlements is really achievable today with regard to all social, economic, cultural and executive restrictions or not. And how is people's participation in preparation of rural development plans possible? How, and with what programming procedures and in what fields, is the participation of villagers really feasible? What tools could be effective to extend the rate and range of participation? Starting with raising the above questions and planning to find their answer, and considering the importance of local public participation in rural development plans, the present paper tries to present all the features of the rural planning implemented with villagers’ participation and introduce the participatory planning as something uncomplicated and possible. In this regard, describing the experience of fabric planning of some parts of Bandar-e Loft in Qeshm Island, the paper explains that people should determine the objectives and policies of the plan and help planners and designers achieve these goals through consultation. In addition, if experts do their task properly, they can also give consultation to rural villagers regarding their development plans. Villagers may have not entered higher levels of participation like spontaneity and self-determination however, the task of planners, designers, managers, policy makers and officials is to provide the ground to facilitate this spontaneity, and helping villagers to have an active participation. </p> مشارکت، توسعه روستایی ، طراحی روستایی ، طراحی مشارکتی ، سازمان‌های مردم‌نهاد ، بندر لافت Participation, Rural Planning, Participatory Planning, Bandar-e Loft 35 48 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-1-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehrān Alalhesābi مهران علی الحسابی 10031947532846006 10031947532846006 Yes