fa تبیین سنجش میزان فرسودگی کالبدی با استفاده از تلفیق روش TOPSIS و AHP در پهنه‌های سکونتی (مورد پژوهشی: شهر مراوه‌تپه) سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify">بافت‌های تاریخی و قدیمی شهرها و روستاهای کشور جزئی از میراث فرهنگی و تاریخی آن‌ها محسوب می‌شوند. این بافت‌ها با گذشت زمان و عدم توجه و نگهداری مناسب، دچار فرسودگی و اضمحلال کالبدی و عملکردی می‌گردند. بنابراین حفظ، بهسازی کالبدی و توانمندسازی عملکردی آن‌ها اجتناب ناپذیر است. این فرسودگی‌ها علاوه بر پهنه‌های شهری در روستاها نیز دیده می‌شود. سنجش میزان فرسودگی کالبدی این پهنه‌ها جهت انتخاب الگوی مداخله‌ صحیح ازجمله مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی برنامه‌ریزان و مدیران شهری است. از این رو تدوین الگوهای مناسب جهت شناسایی صحیح پهنه‌های فرسوده و اولویت‌بندی آن‌ها ضروری به<span dir="LTR">‌</span>نظر می‌رسد.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify">بر این اساس هدف این پژوهش نخست، بازشناسی شاخص‌های فرسودگی کالبدی پهنه‌های شهری و روستایی است چراکه با توجه به مطالعات صورت گرفته نمی‌توان فرسودگی بافت‌های شهری را تنها منوط به 3 عامل نمود و بر اساس آن به تدوین الگوی مناسب جهت سنجش آسیب‌پذیری و فرسودگی کالبدی پرداخته شود. از دیگر جنبه‌هایی که این پژوهش بر آن تأکید دارد شیوه سنجش شاخص‌ها و بهره­گیری از تحلیل فازی به‌جای تحلیل بولین است که در این پژوهش با بهره‌گیری از تحلیل مکانی- فازی با قابلیت پردازش داده‌های مبهم و تلفیق آن با روش ¹<span dir="LTR">TOPSIS</span>، جهت سنجش شاخص‌ها به تدوین روشی مناسب جهت سنجش میزان فرسودگی پهنه‌های شهری و روستایی پرداخته ‌شده است. برای تعیین کاربست این روش ترکیبی مورد نظر شهر مراوه‌تپه از استان گلستان در پژوهش حاضر انتخاب گردیده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که کل پهنه‌های شهر به 4 سطح قابل‌تقسیم است، که شامل پهنه‌های مطلوب ، پهنه‌های فرسوده‌ی شدید کالبدی (اولویت اول مداخله)، پهنه‌های نسبتاً فرسوده کالبدی (اولویت دوم) و پهنه‌های نیازمند بهسازی (اولویت سوم) می‌باشند.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify"></p> <p dir="RTL" style="text-align: justify"></p> <p dir="RTL" style="text-align: justify"></p> <p style="text-align: justify"></p> <p style="text-align: justify">Historical and ancient zones of cities are a part of historic and cultural heritage of settlements<span dir="RTL">.</span>These zones are occasionally affected by physical degradation and deterioration over timedue to lack of proper maintenance and performance. Thus, rehabilitation and proper maintenance, even renovation in some cases are essential for the survival of their physical structure and functional role.  These challenges  in rural areas are as strong as urban zones.  The assessment of physical deterioration in these zones in order to select the best intervention pattern is one of the most important challenges facing the urban planners and managers..<span dir="RTL">.</span>Therefore, it is necessary to develop strategies for proper prioritization and efficient intervention in the  degrading zones.</p> <p style="text-align: justify"></p> <p style="text-align: justify">The first purpose of this study is recognizing the indicators of physical degradation in urban and rural zones, and the second is designing the suitable pattern for assessing vulnerability and physical  degradation. Also, with the use of spatial analysis based on fuzzy logic instead of Boolean combinations, the study was able to process the ambiguous data and integrate it with TOPSIS. This process helped in detefinition of  a model fot the assessment of the rate of physical degradation in different zones<span dir="RTL">. </span>To test this model in field practice, MaravehTappe City was selected as pilot research sample. Results show that the entire urban zone  is divided into four areas base on the degree of degradation, including appropriate urban zones, zones of intense physical degradation (first priority for interventions), the relatively degraded areas (second priority) and  areas in need of rehabilitation (third priority).</p> <p style="text-align: justify"></p> <p style="text-align: justify"></p> <p></p> فرسودگی کالبدی, پهنه‌های آسیب‌پذیر, روش ایده‌آل نقطه‌ای, تحلیل فازی, فرایند تحلیل سلسله مراتبی Physical Degradation, Vulnerable Zones, TOPSIS, AHP, Urban-Rural Rehabilitation 95 106 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-586-1&slc_lang=fa&sid=1 محمدرضا پورجعفر Pourja_m@Modares.ac.ir 10031947532846006202 10031947532846006202 No دانشگاه تربیت مدرس هادی رضایی راد Hadi.R.Rad@Gmail.com 10031947532846006203 10031947532846006203 Yes دانشگاه تربیت مدرس داود کاظمی ، D_Kazemi@qiau.ac.ir 10031947532846006204 10031947532846006204 No واحد علوم تحقیقات