Journal of Housing and Rural Environment

fa گذار از حکمروایی همکارانه به حکمروایی داده‌محور: چهارچوبی برای مدیریت تعارض ذی‌نفعان در بازآفرینی شهری؛ مطالعه موردی: سکونتگاه‌های شرق شهر چابهار The transition from collaborative governance to data governance: a framework for stakeholder conflict management in urban regeneration; case study: east settlements of Chabahar city عمران و شهرسازی عمران و شهرسازی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: گسترش بی‌رویه شهرها در دهه‌های اخیر، اغلب در ادبیات برنامه‌ریزی و اسناد رسمی به عنوان روندی اجتناب‌ناپذیر و قابل مدیریت از طریق مداخلات کالبدی و فنی تصویر شده است. در صورتی که تجربه بافت‌ها و سکونتگاه‌های ناکارآمد نشان داد که پیامدهای این روند صرفاً کالبدی یا فنی نیست. ساماندهی بافت‌های ناکارآمد و حاشیه‌نشین با چالش‌های متعددی ازجمله تنوع و تعارض منافع ذی‌نفعان مواجه است. در شهر چابهار، باوجود جمعیت بالای حاشیه‌نشین و نیاز مبرم به نوسازی، فقدان چهارچوبی یکپارچه برای مدیریت تعارضات و استفاده از ظرفیت‌های داده‌محور، مانع اصلی تحقق توسعه پایدار است. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه می‌توان با گذار از حکمروایی همکارانه به حکمروایی داده‌محور، تعارضات میان ذی‌نفعان را مدیریت کرد. روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها از‌طریق روش‌های اسنادی و پرسش‌نامه محقق‌ساخته گردآوری شدند و جامعه آماری شامل ۴۵ نفر از خبرگان حوزه مدیریت شهری است. جهت تحلیل داده‌ها و اولویت‌بندی سه گروه ذی‌نفع (حاکمیتی، اقتصادی و اجتماعی) بر اساس ۹ شاخص حکمروایی، از تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره کوکوسو استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که ذی‌نفعان اقتصادی-سرمایه‌ای باوجود بالاترین میزان تعارض منافع، به دلیل ظرفیت نهادی و اقتصادی بالا در رتبه اول قرار گرفتند. ذی‌نفعان حاکمیتی و اجتماعی به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم ایستادند که بیانگر ضعف در شفافیت داده و ظرفیت نهادی است. نتایج تأکید دارد که گذار به حکمروایی داده‌محور برای شفافیت و توانمندسازی گروه‌های اجتماعی ضروری به نظر می‌رسد. نتیجه‌گیری: گذار به حکمروایی داده‌محور، راهکاری اساسی برای شفافیت، کاهش تعارضات و توزیع عادلانه قدرت در بافت‌های حاشیه‌نشین است و بدون بهره‌گیری از داده‌ها و تقویت نهادهای محلی، مشارکت شهروندان در پروژه‌های بازآفرینی ناقص خواهد ماند و تعارضات نهادی حل نخواهد شد. سیاست‌گذاران و مدیران شهری باید توجه داشته باشند که موفقیت در بازآفرینی مناطق حاشیه در گرو درک دقیق روابط قدرت و استفاده از شاخص‌های علمی برای اولویت‌بندی ذی‌نفعان است. <div dir="ltr"></div></div> <div style="text-align: justify;">Objective: The uncontrolled expansion of cities in recent decades has often been portrayed in planning literature and official documents as an inevitable process that can be managed through physical and technical interventions. However, experience with inefficient and informal settlements has shown that the consequences of this process are not merely physical or technical. The regeneration of inefficient and informal settlements faces multiple challenges, including stakeholder diversity and conflicts of interest. In Chabahar, despite the large marginalized population and the urgent need for regeneration, the lack of an integrated framework for conflict management and the use of data-driven capacities constitutes a major obstacle to achieving sustainable development. The main research question is how stakeholder conflicts can be managed by transitioning from collaborative governance to data-driven governance. Method: This applied study employs a descriptive-analytical research design. Data were collected through documentary research and a researcher-developed questionnaire. The statistical population consisted of 45 experts in urban management. The KOKOSO multi-criteria decision-making technique was used to analyze the data and prioritize three stakeholder groups—governmental, economic, and social—based on nine governance indicators. Results: The findings showed that economic and capital stakeholders, despite having the highest level of conflict of interest, ranked first due to their high institutional and economic capacity. Governmental and social stakeholders ranked second and third, respectively, indicating weaknesses in data transparency and institutional capacity. The results highlight the need to transition to data-driven governance to enhance transparency and empower social groups. Conclusions: The transition to data-driven governance is a fundamental approach to enhancing transparency, reducing conflicts, and ensuring a more equitable distribution of power in marginalized settlements. Without the effective use of data and the strengthening of local institutions, citizen participation in regeneration projects will remain incomplete and institutional conflicts will remain unresolved. Policymakers and urban managers should recognize that successful regeneration of marginalized areas depends on a clear understanding of power relations and the use of scientific indicators to prioritize stakeholders.</div> بازآفرینی شهری, حکمروایی داده‌محور, حکمروایی همکارانه, مدیریت تعارض ذی‌نفعان, شهر چابهار. urban regeneration, data governance, collaborative governance, conflict management, stakeholders, Chabahar City. 105 120 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5770-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Moradi مهدی مرادی mahdimoradi300@gmail.com 100319475328460021019 100319475328460021019 No Department of Urban Planning, Faculty of Engineering, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Hamidreza Sabaghi حمیدرضا صباغی h.r.sabaghi@iau-tnb.ac.ir 100319475328460021020 100319475328460021020 Yes Department of Urban Planning, Faculty of Engineering, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Narges Nonejad نرگس نونژاد Dr.N.Nonejad@iau.ac.ir 100319475328460021021 100319475328460021021 No Department of Urban Planning, Faculty of Engineering, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Manouchehr Tabibian منوچهر طبیبیان tabibian@ut.ac.ir 100319475328460021022 100319475328460021022 No Department of Urban Planning, Faculty of Fine Art, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه شهرسازی، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.