Journal of Housing and Rural Environment

fa شناسایی عوامل کلیدی موفقیت مراحل برنامه‌ریزی و طراحی چرخه حیات پروژه‌های مسکن مقرون‌به‌صرفه Identifying key success factors in the planning and design phase of the housing project life cycle with the affordability approach تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: کمبود مسکن مقرون‌به‌صرفه یکی از مهم‌ترین چالش‌های بخش مسکن، به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه است. باوجود اهمیت این موضوع، در بسیاری از پروژه‌های مسکن، توجه به ابعاد مقرون‌به‌صرفه بودن عمدتاً به مرحله اجرا محدود شده و مراحل برنامه‌ریزی و طراحی کمتر موردتوجه قرار گرفته است. ازآنجاکه تصمیم‌های اتخاذشده در این مراحل تأثیر مستقیمی بر هزینه، کیفیت و موفقیت پروژه دارند، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه‌بندی عوامل کلیدی موفقیت در مراحل برنامه‌ریزی و طراحی پروژه‌های مسکن با رویکرد تحقق مسکن مقرون‌به‌صرفه و ارائه راهکارهای مؤثر برای تحقق این عوامل انجام شده است. روش پژوهش: پژوهش حاضر با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و استخراج عوامل مؤثر در تمامی مراحل چرخه حیات پروژه آغاز شد. سپس، با بهره‌گیری از پرسش‌نامه، نظرات متخصصان، روش تحلیل دلفی و روش تصمیم‌گیری بهترین-بدترین (BWM)، عوامل کلیدی موفقیت استخراج، وزن‌دهی و رتبه‌بندی شدند. در ادامه، به‌منظور اعتبارسنجی نتایج، میزان تحقق عوامل در نمونه‌های مطالعاتی ارزیابی و رتبه نهایی آن‌ها تعیین شد. در پایان نیز، بر اساس یافته‌های حاصل از مطالعات کتابخانه‌ای، راهکارهای پیشنهادی برای تحقق عوامل ارائه گردید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که «برآورد هزینه‌های پروژه و مهندسی ارزش»، «انتخاب سیستم‌های ساختمانی مناسب» و «تحلیل محل اجرای پروژه» مهم‌ترین عوامل کلیدی موفقیت در مراحل برنامه‌ریزی و طراحی پروژه‌های مسکن هستند. همچنین، استفاده از نرم‌افزارهای پیشرفته، انجام پیش‌بینی‌های دقیق و آموزش تیم‌های تخصصی در به‌کارگیری فناوری‌های نوین، از مهم‌ترین راهکارهای تحقق این عوامل و افزایش مقرون‌به‌صرفه بودن پروژه‌های مسکن به شمار می‌روند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که توجه نظام‌مند به عوامل کلیدی موفقیت در مراحل برنامه‌ریزی و طراحی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحقق مسکن مقرون‌به‌صرفه دارد. به‌کارگیری عوامل و راهکارهای شناسایی‌شده می‌تواند کیفیت تصمیم‌گیری در مراحل اولیه پروژه را بهبود بخشیده، هزینه‌های چرخه حیات را کاهش داده و بهره‌وری پروژه‌های مسکن را افزایش دهد. ازاین‌رو، یافته‌های پژوهش می‌تواند به‌عنوان چهارچوبی کاربردی برای مدیران، طراحان و سیاست‌گذاران در برنامه‌ریزی و توسعه پروژه‌های مسکن مقرون‌به‌صرفه مورداستفاده قرار گیرد.  </div> <div style="text-align: justify;">Objective: Affordable housing shortages are among the most significant challenges facing the housing sector, particularly in developing countries. Despite the importance of this issue, affordability considerations in many housing projects have largely been limited to the implementation stage, while the planning and design stages have received less attention. Since decisions made during these stages directly affect project cost, quality, and success, this study aimed to identify and rank the key success factors in the planning and design stages of housing projects from an affordable housing perspective and to propose effective strategies for realizing these factors. Method: The study began with a review of the literature and the identification of factors affecting all stages of the project life cycle. Subsequently, expert opinions were collected through questionnaires, and the Delphi method and Best–Worst Method (BWM) were used to identify, weight, and rank the key success factors. To validate the results, the extent to which these factors were realized in the case studies was assessed, and their final rankings were determined. Finally, based on the findings of the literature review, strategies were proposed for realizing the identified factors. Results: The findings showed that project cost estimation and value engineering, selection of appropriate building systems, and site analysis were the most important key success factors in the planning and design stages of housing projects. In addition, the use of advanced software, accurate forecasting, and training specialized teams in the application of new technologies were identified as among the most important strategies for realizing these factors and enhancing the affordability of housing projects. Conclusions: The findings indicate that systematic attention to key success factors during the planning and design stages plays a decisive role in achieving affordable housing. Applying the identified factors and strategies can improve decision-making during the early stages of projects, reduce life-cycle costs, and enhance the efficiency of housing projects. Therefore, the findings can serve as a practical framework for managers, designers, and policymakers involved in the planning and development of affordable housing projects.</div> مسکن مقرون‌به‌صرفه, چرخه حیات, برنامه‌ریزی, طراحی, عوامل کلیدی موفقیت. Affordable housing, Life Cycle, Planning, Design, Key Success Factor. 153 174 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5732-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Faraji امیر فرجی a.faraji@khatam.ac.ir 100319475328460021029 100319475328460021029 No Department of Construction Project Management, Faculty of Art and Architecture, University of Khatam, Tehran, Iran. گروه هنرهای ساخت، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران. Tahereh Meydani Haji Agha طاهره میدانی حاجی آقا t.meydani@khatam.ac.ir 100319475328460021030 0009-0004-1836-0642 Yes Department of Construction Project Management, Faculty of Art and Architecture, University of Khatam, Tehran, Iran. گروه هنرهای ساخت، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران. Elnaz Ghasemi الناز قاسمی el.ghasemi@khatam.ac.ir 100319475328460021031 100319475328460021031 No Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, University of Khatam, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران. Zahra Alirezaei زهرا علیرضائی z.alirezaei.9451@khatam.ac.ir 100319475328460021032 0009-0006-4386-445X No Department of Construction Project Management, Faculty of Art and Architecture, University of Khatam, Tehran, Iran. گروه هنرهای ساخت، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران.