Journal of Housing and Rural Environment

fa بررسی کارکرد سورَک و دریچه در تهویه طبیعی مسکن روستایی استان سیستان و بلوچستان؛ مطالعه موردی: روستای قلعه‌نو Investigating the role of Surak and Daricheh in natural ventilation of rural housing in Sistan and Baluchestan province; case study: Qaleno village سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research هدف: این پژوهش به بررسی تأثیر اندام‌های اقلیمی سورَک و دریچه در مسکن روستایی استان سیستان و بلوچستان می‌پردازد. تأکید این پژوهش بر روی تهویه طبیعی و بهره‌گیری از آن در کوران طبیعی است. اندام اقلیمی در این پژوهش، عناصر اقلیمی بومی ‌است که معماران این نواحی به‌عنوان راهکارهای اقلیمی در بنا به کار می‌برده‌اند. روش پژوهش: در این پژوهش، نخست به بررسی تعاریف، تشریح مفهوم اندام اقلیمی، مهندسی محاسبات باد، معرفی اندام‌ها و فضاهای مرتبط با آن، شناخت روستای موردبررسی و نمونه برداشت‌شده پرداخته شده است. در گام بعد، تحلیل‌های کمّی با نرم‌افزار Ansys Fluent به‌منظور بررسی کارکرد این اندام‌ها انجام شده است. متغیر وابسته، کوران طبیعی و متغیر مستقل سرعت باد است. در ادامه با استفاده از نرم‌افزار‌های تحلیل دینامیک سیالاتی محاسباتی (CFD)‌ به بررسی رابطه بین متغیرها پرداخته شده‌ است که درنهایت به بررسی کارکرد این اندام‌ها و مقایسه آن با داده‌های میدانی منجر گردید. یافته‌ها: بر اساس شناخت عناصر معماری پهنه روستایی استان سیستان و بلوچستان و با‌توجه‌به کارکرد برخی از آن‌ها که نقش تهویه طبیعی دارند؛ با بررسی نتایج می‌توان اثبات نمود که اندام‌های اقلیمی در ایجاد کوران طبیعی نقش دارند؛ همچنین تعامل سایر فضاهای معماری با این اندام‌ها مشخص می‌گردد و درواقع آن‌ها در یک زنجیره ایجاد کوران طبیعی کارکرد دارند. در این پژوهش تمرکز بر روی کارکرد سورَک و دریچه به لحاظ کمی بود تا کارکرد آن‌ها با شاخص سرعت جریان باد بررسی شود. نتیجه‌گیری: تحلیل‌ها نشان داد که سایر عناصر در ایجاد کوران طبیعی مؤثرند که با حذف هرکدام، فرایند مذکور ناقص می‌ماند و از این حیث اندام اقلیمی به این عناصر اطلاق می‌شود. با بررسی جهت جریان باد و جانمایی اندام‌‌های اقلیمی متوجه می‌شویم که نیاز حرارتی ساکنین، سیمای روستا، کاربرد عناصر معماری و اقلیمی و مواردی از این قبیل، متأثر از شرایط اقلیمی منطقه هستند؛ به‌گونه‌ای که جهت عمده خانه‌‌ها در جهت وزش باد قرار دارد و این نشان‌دهنده تطبیق مسکن روستایی این پهنه با نیازهای اقلیمی است. در تحلیل‌ها، باد با سرعت m/s8 از وجه شمالی وارد اتاق دارای سورَک شده و سرعت آن پس از ورود به اتاق به m/s10 و این مقدار در مرکز اتاق به 4 و در خروجی به m/s2 می‌رسد. در اتاق دارای دریچه نیز سرعت باد در ورود به اتاق m/s10 و این مقدار برای مرکز این اتاق 6 و هنگام خروج از اتاق به m/s2 می‌رسد.   Objective: This research examines the effect of the surak and daricheh climatic organs on rural housing in the Sistan and Baluchestan province. The emphasis of this research is on natural ventilation and how it is utilised. The climatic organs examined in this research are the indigenous climatic elements used by architects in these regions as solutions in building design. method: First, this study discusses the definitions and explanations of the concept of climatic organs, wind calculation engineering, and the introduction of organs and related spaces. It also provides an understanding of the village under study and the sample taken. Next, quantitative analyses were conducted using Ansys Fluent software to examine the function of these organs. The dependent variable is natural shading and the independent variable is wind speed. Finally, computational fluid dynamics (CFD) analysis software was used to examine the relationship between the variables, which ultimately led to an examination of the function of these organs and a comparison with field data. Results: Based on knowledge of the architectural elements in rural areas of the Sistan and Baluchestan province, and considering the function of some elements in providing natural ventilation, it can be proven that climatic organs play a role in creating natural ventilation. Also, the interaction between these organs and other architectural spaces has been determined, and they are found to function together to create natural ventilation. This research focused on the quantitative analysis of surak and daricheh to examine their function in relation to the wind speed index. Conclusion: The analyses showed that other elements are effective in creating natural ventilation. By eliminating any of these elements, the aforementioned process remains incomplete. In this respect, they are referred to as 'climatic organs'. Examining the direction of wind flow and the placement of these organs reveals that the thermal needs of residents, the appearance of the village and the use of architectural and climatic elements are affected by the region's climatic conditions. This is evident in the main direction of houses, which face the wind, indicating the adaptation of rural housing in this area to climatic needs. In the analyses, the wind enters the room through a hole on the north side at a speed of 8 m/s, reaching 10 m/s inside the room. This value is 4 m/s in the centre of the room and 2 m/s at the exit. In a room with a vent, the wind enters at 10 m/s and reaches a value of 6 m/s in the centre of the room, before exiting at 2 m/s.   اندام اقلیمی, سورَک, دریچه,تهویه طبیعی, مسکن روستایی, CFD. climatic organ, Surak, Daricheh, natural ventilation, rural housing, CFD. 33 44 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-3615-4&slc_lang=fa&sid=1 Milad Hadadi میلاد حدادی miladhadadi72@gmail.com 100319475328460020541 100319475328460020541 No Faculty of Civil Engineering, Architecture and Art, Science And Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم‌و‌تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Farah Habib فرح حبیب frh_habib@yahoo.com 100319475328460020542 100319475328460020542 Yes Department of Architecture, Faculty of Civil Engineering, Architecture, and Art, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم‌و‌تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Razieh Labibzadeh راضیه لبیب زاده r.labibzadeh@gmail.com 100319475328460020543 100319475328460020543 No Department of Architecture, Faculty of Civil Engineering, Architecture, and Art, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم‌و‌تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.