Journal of Housing and Rural Environment

fa ارزیابی عملکرد تابش و باد در خانه‌های تاریخی چهارطرف ساخت اقلیم سرد و خشک شهرکرد با هدف دستیابی به فرم بهینه Evaluation of radiation and wind performance in introverted historical houses in the cold and dry climate of Shahrekord with the approach of achieving optimal form سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research هدف: طراحی معماری غیرفعال گرایشی با تأکید بر کاهش مصرف انرژی‌های فسیلی و استفاده از الگوهای معماری بومی و منطقه‌ای، امروزه به‌عنوان یک رویکرد مهم در معماری معاصر مطرح است. استان چهارمحال‌وبختیاری جزء مناطق سردسیر کشور و مرکز آن شهرکرد، به علت موقعیت جغرافیایی خود، در اصطلاح عامیانه «بام ایران»، قابلیت بالایی برای جذب تابش حرارتی خورشید دارد. این شهرستان دارای 4 خانه تاریخی درون‌گرا است که نمونه بهینه آن می‌تواند الهام‌بخش، معماران معاصر در جهت طراحی غیرفعال باشد. از اهداف ویژه نیز می‌توان به ارائه تناسبات بهینه حیاط مرکزی، جهت‌گیری مناسب و نسبت‌های ارتفاعی مناسب اشاره نمود. روش پژوهش: روش تحقیق به شیوه آمیخته کمی و کیفی است. برای تحلیل‌ها از نرم‌افزار انسیس فلوئنت استفاده شده، که در آن بر مبنای میانگین دمای دیوارهای داخلی حیاط‌های مرکزی، نمونه‌ها مورد تطبیق قرار گرفته‌اند. بر اساس آمار ده ساله سازمان هواشناسی این استان، دو ماه دی و تیر، به‌عنوان بحرانی‌ترین ماه‌های سال شناخته شده، بنابراین تحلیل نمونه‌ها در این دو ماه صورت گرفته است. یافتهها: جهت‌گیری‌های متفاوت حیاط‌های مرکزی می‌تواند تأثیر زیادی بر دریافت تابش خورشید و بالا بردن مقدار میانگین دمای دیوارهای داخلی داشته باشد. نتیجهگیری: بنابراین در بین نمونه‌ها خانه مرتضوی‌ها ازنظر جهت‌گیری و تناسبات در زمستان با دمای میانگین دیوارهای 74/16 درجه سانتی‌گراد با تناسبات حیاط 30/1 و جهت‌گیری 50 درجه نسبت به جنوب، دارای بیشترین دما و نمونه بهینه است. همچنین خانه آزاده در تابستان با دمای میانگین دیوارهای 00/29 درجه سانتی‌گراد و تناسبات حیاط 33/1 و جهت‌گیری 8 درجه نسبت به جنوب دارای کمترین دما و نمونه بهینه در تابستان است. بنابراین در طراحی‌های جدید به‌عنوان نمونه اقامتگاه‌های محلی یا بومی، می‌توان نوع بهینه معرفی‌شده، ترجیحاً در این اقلیم (خانه مرتضوی‌ها) انتخاب و اجرا نمود. در بررسی‌های آتی، پیشنهاد می‌شود، نمونه بهینه با مصالح مختلف روز در محیط نرم‌افزار شبیه‌سازی و مقایسه شود و مصالح مناسب معرفی گردد. Objective: Passive architectural design, with an emphasis on reducing fossil fuel consumption and utilizing indigenous and regional architectural patterns, is currently recognized as an important approach in contemporary architecture. Chaharmahal and Bakhtiari Province is located in a cold climatic region of Iran, and its capital, Shahrekord—commonly referred to as the “Roof of Iran” due to its geographical location—has a high potential for absorbing solar thermal radiation. This city contains four introverted historical houses, whose optimal examples can inspire contemporary architects in passive design strategies. Specific objectives of this study include determining the optimal proportions of central courtyards, appropriate orientation, and suitable height-to-width ratios. Method: his research adopts a mixed qualitative–quantitative methodology. Analyses were conducted using ANSYS Fluent software, in which the studied samples were compared based on the average temperature of the inner walls of central courtyards. According to ten-year meteorological data from the provincial Meteorological Organization, January and July were identified as the most critical months of the year; therefore, simulations and analyses were performed for these two months. Results: Different orientations of central courtyards can significantly influence the amount of received solar radiation and increase the average temperature of the inner courtyard walls. Conclusions: Among the studied samples, the Mortazaviha House, in terms of orientation and proportions, demonstrated the highest average wall temperature in winter (16.74 °C), with a courtyard proportion of 1:30 and an orientation of 50 degrees relative to the south, making it the optimal winter model. Additionally, the Azadeh House showed the lowest average wall temperature in summer (29.00 °C), with a courtyard proportion of 1:33 and an orientation of 8 degrees relative to the south, and was identified as the optimal summer model. Therefore, in contemporary designs—such as local or vernacular accommodations—the identified optimal model, preferably suited to this climate (Mortazaviha House), can be selected and implemented. For future studies, it is recommended that the optimal model be simulated and compared using various contemporary materials within a simulation environment in order to identify the most suitable construction materials. الگوی بهینه معماری, خانه‌های درون‌گرای تاریخی, شهر شهرکرد, عملکرد تابش و باد. optimal architectural pattern, historical introverted houses, Shahrekord city, solar radiation and wind performance. 33 46 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5673-1&slc_lang=fa&sid=1 Narges Loghmani نرگس لقمانی nloghmani@tvu.ac.ir 100319475328460020511 100319475328460020511 No Department of Architecture and Urban Planning, Faculty of Civil Engineering and Architecture, Technical and Vocational University (TVU), Tehran, Iran. گروه معماری و شهرسازی، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران. Ayoub Khosravi Farsani ایوب خسروی فارسانی A-khosravi@tvu.ac.ir 100319475328460020512 100319475328460020512 Yes Department of Mechanical Engineering, Faculty of Mechanical Engineering, Technical and Vocational University (TVU), Tehran, Iran. گروه مهندسی مکانیک، دانشکده مهندسی مکانیک، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.