Journal of Housing and Rural Environment

fa شناسایی ادراکات محیط زندگی در کار از خانه؛ مطالعه موردی: اهواز در شرایط پاندمی Classifying perceptions of living environments in WFH; case study: Ahvaz during COVID-19 سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: ادراکات ذهنی افراد از محیط زندگی تأثیر مستقیمی بر استراتژی‌ها و نحوه مداخله آن‌ها در محیط دارد. این ادراکات بسته به شرایط و عوامل مختلف، دستخوش تغییر شده و استراتژی‌های متنوعی برای سازگاری ایجاد می‌کنند. دوران کار از خانه در جریان همه‌گیری کووید-19، چالشی نوین در تعامل با محیط زندگی ایجاد کرد که نیازمند راهکارهای گوناگون بود. در این میان، شهر اهواز با‌توجه‌به چالش‌های اقلیمی نظیر ریزگردها، امواج گرمایی، و سیلاب‌ها، به محیطی خاص برای بررسی این تعاملات بدل شده است. با‌توجه‌به احتمال تداوم کار از خانه به‌عنوان راهکاری برای مدیریت بحران‌ها، پژوهش‌های مرتبط تاکنون کمتر به نقش ادراکات ساکنان در مناسب‌سازی محیط زندگی پرداخته‌اند. روش پژوهش: این مقاله با استفاده از روش Q و تکنیک دلفی، به بررسی ادراکات ذهنی ساکنان اهواز و استراتژی‌های آن‌ها در مواجهه با محیط زندگی در شرایط کار از خانه می‌پردازد. هدف پژوهش، شناسایی الگوهای ذهنی ساکنان و ارائه راهکارهایی متناسب با این الگوها است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش‌شناسی، آمیخته است. جامعه آماری شامل ساکنان اهواز است که در دوران قرنطینه ناشی از کووید-19 به کار از خانه مشغول بودند. داده‌ها در بخش کیفی با تحلیل مصاحبه‌های باز از 14 نفر و مرور ادبیات گردآوری و بر اساس آن جداول Q تهیه و توسط 51 نفر تکمیل شد. تحلیل داده‌ها به شناسایی 10 دسته الگوی ذهنی شامل رفتارگرا، امکان‌گرا، فردگرا، نیازگرا، مداخله‌گرا، کیفیت‌گرا، انسان‌گرا، توسعه‌گرا، تجربه‌گرا و مطلوب‌گرا انجامید. اعتبار داخلی از‌طریق نظر متخصصان و اعتبار خارجی با آلفای کرونباخ (865/0) تأیید شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که محیط زندگی در اهواز فاقد قابلیت‌های کافی برای حمایت از کار از خانه مؤثر است. نتیجه‌گیری: این پژوهش پیشنهاد می‌دهد که طراحی و بهبود محیط ساخته‌شده باید با‌توجه‌به ادراکات و نیازهای گروه‌های مختلف ذهنی انجام شود. ازجمله پیشنهادها می‌توان به طراحی فضاهای انعطاف‌پذیر، تقویت زیرساخت‌های دیجیتال، توسعه فضاهای سبز و مسیرهای پیاده‌روی ایمن، و برگزاری رویدادهای اجتماعی محله‌ای اشاره کرد. این اقدامات می‌توانند کیفیت زندگی را در شرایط کار از خانه ارتقا داده و سازگاری شهر را افزایش دهند.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: This study examines how residents of Ahvaz perceive their living environments and which strategies they use to work from home, especially during the pandemic. It aims to identify categories of mental patterns and to propose context-sensitive solutions that respond to the city’s climatic challenges, including dust storms, heatwaves, and floods. The overarching goal is to strengthen the capacity of homes and neighborhoods to support effective remote work while improving everyday quality of life. Method: A mixed-methods design combined the Q method with the Delphi technique. In the qualitative phase, open-ended interviews with 14 residents and a focused literature review informed the development of the Q statement set and sorting tables. Expert feedback and participant checks refined the items. In the quantitative phase, 51 residents completed Q-sorts that were analyzed through factor analysis to reveal patterned viewpoints. Internal validity was supported by expert and participant review, and external reliability was confirmed with Cronbach’s alpha of 0.865. The approach enabled a transparent link between subjective perceptions and actionable design insights. Results: Analysis identified ten categories of mental perceptions shaping work-from-home practices: behavioral, opportunistic, cognitive, demand-driven, interventionist, quality-focused, human-centric, developmental, experiential, and idealistic. Together, these patterns show how routines, preferences, active spatial changes, and expectations of comfort inform daily adaptation. Despite this adaptive effort, the residential environment in Ahvaz offers limited support for remote work. Key gaps include inflexible room layouts, insufficient digital infrastructure, inadequate access to restorative green spaces, and weak opportunities for safe social engagement at the building and neighborhood scales. Conclusions: Design and policy should align with residents’ perceptions and needs to reduce spatial alienation and increase satisfaction. Priorities include flexible room programming and movable furniture, reliable and affordable connectivity, shading and dust-mitigating envelopes, small green pockets and safe pedestrian links, and programs that encourage low-cost neighborhood social events. These measures can improve the effectiveness of remote work, enhance well-being during disruptions, and build urban resilience against future climate-related challenges. The findings provide a practical framework for architects, housing managers, and local authorities to translate resident mindsets into targeted interventions.  </div> ادراک, همه‌گیری کووید-19, کار از خانه, محیط ساخته‌شده, اهواز, بیگانگی با فضا, روش Q. perception, Covid-19 pandemic, work from home, built environment, Ahvaz, alienation from space, Q method. 45 60 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5665-1&slc_lang=fa&sid=1 Farshideh Omidvari فرشیده امیدواری arch.farshidehomidvari@gmail.com 100319475328460020544 100319475328460020544 No Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran. گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران Reza Kheyroddin رضا خیرالدین reza_kheyroddin@iust.ac.ir 100319475328460020545 100319475328460020545 Yes Department of Urban Planning, Faculty of Architectural and Urban Engineering, University of Science and Technology, Tehran, Iran. گروه شهرسازی، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.