Journal of Housing and Rural Environment

fa بررسی نقش و تجارب بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تهیه طرح‌های سامان‌دهی و بازآفرینی بافت‌های ناکارآمد و فرسوده شهری A review of the islamic republic housing foundation's role and experiences in developing plans for the revitalization and redevelopment of disorganized and worn out urban fabrics سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: پژوهش حاضر به دنبال این هدف است که جایگاه و تجارب بنیاد مسکن انقلاب اسلامی را در تهیه طرح‌های توسعه شهری مرتبط با بافت‌های فرسوده و ناکارآمد موردبررسی قرار داده و درنهایت رویکردها و مدل‌های به کار گرفته‌شده در طرح‌های تهیه‌شده را استخراج کرده تا در پروژه‌های مشابه پیاده‌سازی شود. روش پژوهش: پژوهش حاضر ازنظر نوع تحقیق کاربردی و ازلحاظ روش تحقیق کیفی است. به‌منظور حصول به هدف، از روش تحلیل محتوا که گونه‌ای از روش تحقیق کیفی است، استفاده شده است. گردآوری اطلاعات در دو دسته کتابخانه‌ای و میدانی با تکنیک‌های مطالعات اسنادی، بررسی برنامه‌های مصوب، طرح‌های فرادست، قوانین و سازوکارهای اداری و استفاده از ابزارهای مشاهده، عکس، مصاحبه و گفتگوی هدف‌دار انجام شده است. با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و به شیوه هدفمند، اقدام به مصاحبه با افراد کلیدی شده است. تجزیه اطلاعات و تفسیر داده‌ها با استفاده از فرایند تحلیل داده‌ها از‌طریق کدگذاری، مقوله‌بندی و تعریف واحد تحلیل در نرم‌افزار MAXQDA 2020 انجام شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نقش کنونی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به‌عنوان یکی از نهادهای تأثیرگذار در محیط‌های شهری در حوزه تأمین و تهیه مسکن، مجتمع‌های زیستی و واحدهای مسکونی شهری، اقدامات حوزه اجرای پروژه‌ها و طرح‌های مسکونی و ورود در بحث نوسازی و پس از وقوع سوانح طبیعی است و مداخله در بافت‌های ناکارآمد شهری توسط این نهاد نیز با بهره‌گیری از مدل‌هایی چون بازآفرینی، بازسازی، توانمندسازی، جابه‌جایی، درجاسازی، بهسازی، تفکیک و توسعه‌ مجدد مؤثر خواهد بود. این نتایج در قالب فرایند پیشنهادی برای طرح‌های سامان‌دهی بافت‌های ناکارآمد شهری و نگرش‌های اصلی، سناریوها و مدل‌های مداخله پیشنهادی ارائه شده است. نتیجه‌گیری: درنهایت مدل‌هایی چون بهسازی با بهره‌گیری از مشارکت مردم، انتفاع ظرفیت اجتماعی با هدف توسعه ساخت‌وساز، بهره‌گیری از همراهی و همکاری سازمان‌های اجتماعی، بهسازی با رویکرد توسعه شهری یکپارچه و پایدار، ظرفیت‌سازی نهادی و ایجاد زیرساخت‌ها، بهسازی و توانمندسازی محلات نابسامان، تمرکززدایی و واگذاری اختیارات به شهرها، طرح ساختاری بازآفرینی شهری، بهسازی با استفاده از برنامه‌ریزی راهبردی ترکیبی و توسعه پروژه‌های محرک با ایجاد انجمن‌های مشارکتی، جهت مداخله در پروژه‌های بافت‌های ناکارآمد شهری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی پیشنهاد گردید.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: This study examines the situation and experiences of the Islamic Revolution Housing Foundation when preparing urban development plans for dilapidated and disorganised areas. It then extracts the approaches and models used in these plans for implementation in similar projects. Method: In terms of research type, the present study is classified as applied research and qualitative. To achieve this goal, content analysis, a qualitative research method, has been employed. Semi-structured interviews were conducted with key figures in a targeted manner. Questionnaire data analysis was performed using SPSS software, and data interpretation was carried out using the MAXQDA 2020 software coding, categorisation and definition of the unit of analysis processes. Results: The results of the study demonstrate the impact of renovation courses and the aftermath of natural disasters, and show that intervention in inefficient urban areas by this institution will be effective when utilising models such as regeneration, reconstruction, empowerment, relocation, on-site construction, improvement, parity, and redevelopment. Conclusions: Finally, the following models are proposed for intervention in the projects of the Islamic Revolution Housing Foundation's disorganised urban fabrics: improvement through people's participation and intervention; utilisation of social capacity for the development of construction; utilisation of the support and cooperation of social organisations; improvement through an integrated and sustainable urban development approach; institutional capacity building and creation of infrastructure; improvement and empowerment of disordered neighbourhoods; decentralisation and delegation of authority to cities; structural design for urban renewal and regeneration; urban improvement through combined strategic planning; and development of stimulating projects through the creation of participatory associations.  </div> سامان‌دهی, بازآفرینی, مدل مداخله, نقش توسعه‌گری, بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. Regeneration, Intervention Model, Role of Development, Islamic Revolution Housing Foundation. 115 130 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5634-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Amirhossein Garakani سید امیرحسین گرکانی garakani@pardisiau.ac.ir 100319475328460020555 0009-0000-9868-1585 No CT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Ali Asaadi علی اسعدی asadi.ali.uok@gmail.com 100319475328460020556 100319475328460020556 No Department of Urban Planning, Iran University of Art, Tehran, Iran. گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران. Sahar Nedaei Tousi سحر ندائی طوسی s.n.tousi@gmail.com 100319475328460020557 100319475328460020557 Yes Department of Urban and Regional Planning and Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Fatemeh Ebrahimnia فاطمه ابراهیم نیا ebrahimnia@ndri.ac.ir 100319475328460020558 100319475328460020558 No Department of Urban Fabric Rehabilitation Studies, Natural Disaster Research Institute, Tehran, Iran. گروه مطالعات سامان‌دهی بافت‌های ناکارآمد و در معرض خطر شهری، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران، ایران.