Journal of Housing and Rural Environment

fa پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش و تحلیل فضایی ناپایداری سکونتگاه‌های روستایی شهرستان نهاوند با مدلLNRF Landslide risk zoning and spatial instability analysis of rural settlements in Nahavand country using the LNRF model سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research هدف: این تحقیق به بررسی عوامل مؤثر بر وقوع زمین‌لغزش و تحلیل فضایی سکونتگاه‌های روستایی می‌پردازد که در آن مدل (LNRF) با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی به‌کار‌گرفته شده است. محدوده موردمطالعه ازنظر تقسیمات سیاسی-اداری در جنوب استان همدان در شهرستان نهاوند و ازنظر زمین‌شناسی در دو زون سنندج-سیرجان و زاگرس رورانده واقع شده است. روش پژوهش: در ابتدا به بررسی سوابق رخداد زمین‌لغزش‌ها در شهرستان نهاوند بر اساس مطالعات میدانی، بررسی اسناد کتابخانه‌ای پرداخته شد که 42 زمین‌لغزش شناسایی و تحلیل گردید. سپس نقشه‌های عوامل زمین محیطی شامل لیتولوژی، اقلیم، زمین‌ساخت، شیب و جهت شیب دامنه و کاربری اراضی تهیه شد. هر یک از عوامل زمین محیطی با زمین‌لغزش‌های رخ‌داده هم‌پوشانی داده شد و به بررسی و تحلیل زمین‌لغزش‌های رخ‌داده در هر یک از عوامل زمین محیطی پرداخته شد. در این پژوهش برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش‌ها از مدل LNRF با استفاده از نرم‌افزار GIS با تلفیق شش عامل زمین محیطی شامل: سنگ‌شناسی، کاربری اراضی، هم‌باران، فاصله از شکست‌های تکتونیکی مهم، شیب دامنه و جهت شیب دامنه‌ها نقشه پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در سه کلاس پهنه خطر کم، متوسط و زیاد تهیه شد. در این خصوص تعداد 42 لغزش شناسایی‌شده با شاخصی تحت عنوان ضریب صوری احتمال خطر وقوع حرکات دامنه‌ای (LNRF) نام‌گذاری گردید. این مقدار برای هر یک از عوامل دخیل در زمین‌لغزش‌ها محاسبه و پهنه‌بندی صورت گرفت. یافته‌ها: یافته‌های به‌دست‌آمده از مدل نشان می‌دهد که 24 درصد از محدوده مطالعاتی و 34 سکونتگاه روستایی در پهنه خطر زیاد قرار دارد که عمدتاً محدود به دامنه‌های شمالی کوهستان گرین که دارای شیب بین 15 تا 30 درصد، رسوبات سطحی حساس (عمدتاً رس) به زمین‌لغزش، نزدیکی به چشمه‌ها و آبراهه‌ها و نزدیک به عوارض ساختاری و گسل‌ها هستند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که مناطق با پتانسیل بالا در نقشه پهنه‌بندی خطر با محل وقوع زمین‌لغزش‌های رخ‌داده مطابقت دارد.   <div style="text-align: justify;">Objective: This study uses the Landslide Nominal Risk Factor (LNRF) model within a Geographic Information System (GIS) framework to investigate the factors influencing landslide occurrence and provide a spatial analysis of rural settlements. The study area is located in the southern part of Hamadan Province, within Nahavand County. Geologically, it lies across the Sanandaj–Sirjan and Zagros imbricated zones. Method: The research began with field surveys and a review of library and documentary sources to identify landslide events in the region. A total of 42 landslides were documented and analysed. Subsequently, maps of environmental factors, including lithology, climate, tectonic structures, slope, slope aspect and land use, were prepared. Each factor was overlain with the distribution of documented landslides to assess the relationship between environmental conditions and landslide occurrence. To zonate the landslide hazard, the LNRF model was employed, integrating six key environmental factors: lithology, land use, rainfall, distance from major tectonic faults, slope and slope aspect. The hazard map was then classified into three categories: low, moderate and high risk. Results: The 42 identified landslides were used to validate the model by calculating the nominal risk factor for each parameter. The resulting hazard map showed that around 24% of the study area was in the high-risk zone. Within this zone, 34 rural settlements are directly exposed to landslide hazards. The high-risk areas are primarily concentrated on the northern slopes of Garin Mountain. These slopes are characterised by gradients of 15–30 per cent, unconsolidated and landslide-prone surface deposits (mainly clay), proximity to springs and drainage networks, and closeness to structural features such as faults. These factors collectively increase the terrain's susceptibility to slope failure. Conclusions: The results indicate a strong correlation between the locations of past landslide events and the high-potential zones on the hazard map. This confirms the effectiveness of the LNRF model in landslide susceptibility assessment when applied within a GIS framework. Furthermore, the findings emphasise the vulnerability of rural settlements located in hazardous areas, highlighting the importance of land use planning and risk management strategies to mitigate potential losses.</div> زمین‌لغزش, پهنه‌بندی, سکونتگاه روستایی, GIS ,LNRF, نهاوند. Landslides, GIS, LNRF model, hazard zonation, rural settlements, Nahavand, Hamadan Province. 77 86 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5604-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Akbar Sarmadi Seifi علی اکبر سرمدی سیفی sarmadi232003@yahoo.com 100319475328460020520 100319475328460020520 Yes Rural Development Studies Center, Natural Disasters Research Institute, Tehran, Iran. گروه مرکز مطالعات توسعه روستایی، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران، ایران.