Journal of Housing and Rural Environment

fa تاثیر وضوح و خوانایی بر کاهش صدمات ناشی از زلزله در فضاهای آموزشی در شیراز The impact of clarity and legibility on reducing earthquake-related Injuries in educational spaces in Shiraz معماری معماری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر وضوح و خوانایی در فضاهای آموزشی که می‌توانند به تسهیل حرکت و جهت‌یابی در مدارس منجر شده و در شرایط بحران نظیر زلزله، به تخلیه سریع‌تر و کاهش خسارات جانی کمک کنند. روش پژوهش: روش تحقیق این پژوهش از دو بخش کیفی و کمی تشکیل شده است. بخش اول به روش تحلیلی-توصیفی است که شامل مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی نمونه‌های موردی است. در بخش مطالعات کتابخانه‌ای مفهوم خوانایی و مؤلفه‌های مؤثر بر آن موردبحث قرار می‌گیرد. سپس ده مدرسه از مدارس دخترانه شهر شیراز در مقطع متوسطه دوم که در طراحی فضاهای آن‌ها مؤلفه‌های مؤثر در ارتقای سطح خوانایی مدنظر قرار گرفته است، انتخاب شدند تا سامان‌دهی فضایی آن‌ها موردبررسی قرار گیرد و انطباق یا عدم انطباق ساختار این مدارس با معیارهای خوانایی در نمونه‌ها تحلیل شوند. در ادامه تحقیق میدانی، با هدف شناسایی میزان اهمیت مؤلفه‌های خوانایی و میزان تأثیر آن‌ها بر کاهش صدمات ناشی از بحران، تعداد 450 پرسش‌نامه میان پرسنل مدارس، معلمان و دانش‌آموزان مدارس شیراز توزیع گردید. درنهایت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار Spss منجر به استخراج راهکارهای ارتقای خوانایی فضای مدارس با هدف کاهش صدمات جانی در حین بروز زلزله شد. یافته‌ها: عواملی چون طول و تعدد راه‌ها، درجه محصوریت و تمایز حوزه‌ها، وجود گره‌های قوی، انعطاف‌پذیری و شاخص بودن لبه‌ها، تعدد و تمایز نشانه‌ها که مؤلفه‌های خوانایی هستند، تأثیر بسزایی در تسهیل جهت‌یابی و کاهش صدمات در هنگام زلزله دارند. به‌ویژه حوزه‌ها و راه‌های خروجی با بیشترین تأثیرگذاری شناسایی شدند. نتیجه‌گیری: نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد بین مؤلفه‌های مؤثر بر خوانایی کالبدی فضاهای آموزشی که موجب افزایش سهولت جهت‌یابی حین بحران می‌شوند و کاهش صدمات ناشی از زلزله، رابطه قوی وجود دارد. به‌نحوی‌که با ارتقای سطح خوانایی مسیر و دسترسی‌های بنا، عملکرد صحیح در خروج اضطراری نیز ارتقا می‌یابد. به عبارتی می‌توان بیان کرد برای خروج سریع و صحیح افراد به خوانایی راه‌ها و دسترسی‌ها و راهنمایی و کمک به افراد در شرایط بحرانی نیاز است.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: To identify the components affecting legibility and readability in educational spaces, which can facilitate movement and wayfinding in schools and, under crisis conditions such as earthquakes, lead to faster evacuation and reduced casualties. Method: This study employs a mixed-methods approach, including both qualitative and quantitative sections. The first part is analytical–descriptive, consisting of a literature review and case studies. In the literature review, the concept of legibility and its influencing components are discussed. Then, ten girls’ high schools in Shiraz, in which design elements enhancing spatial legibility have been considered, were selected to examine their spatial organization and analyze the alignment or misalignment of their structures with legibility criteria. Subsequently, a field study was conducted to assess the importance of legibility components and their impact on reducing crisis-related damages. A total of 450 questionnaires were distributed among school staff, teachers, and students in Shiraz. Finally, data were analyzed using SPSS, leading to the extraction of strategies to improve school spatial legibility with the aim of reducing casualties during earthquakes. Results: Factors such as the length and number of paths, degree of enclosure and differentiation of zones, presence of strong nodes, flexibility and prominence of edges, and the quantity and distinctiveness of landmarks—which are components of legibility—have a significant effect on facilitating wayfinding and reducing damages during earthquakes. Notably, zones and exit routes with the highest impact were identified. Conclusions: The results indicate a strong relationship between the components affecting the legibility of educational spaces—which enhance wayfinding during crises—and the reduction of earthquake-related injuries. Improving the legibility of pathways and accesses enhances proper performance in emergency evacuation. In other words, for the rapid and correct evacuation of individuals, clear and legible routes, as well as guidance and assistance during crises, are essential.  </div> وضوح, خوانایی, زلزله, فضای آموزشی, مدرسه, شیراز Clarity, Legibility, Earthquake, Educational Space, School, Shiraz. 87 100 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5592-1&slc_lang=fa&sid=1 Sanaz Kalhor ساناز کلهر sanaz.kalhor@gmail.com 100319475328460020521 0009-0002-6294-0789 Yes Department of Architecture, ET.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Alireza Nouriyan علیرضا نوریان Alireza.nouriyan@iau.ac.ir 100319475328460020522 0009-0005-9326-9977 No PhD Candidate in Architecture, Department of Architecture, ET.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Sara Zohari سارا زهری sarazohari@yahoo.com 100319475328460020523 100319475328460020523 No PhD in Architecture, Department of Architecture, ET.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.