Journal of Housing and Rural Environment

fa تحلیل ویژگی‌های فنی آجر در بناهای تاریخی کاشان Analysis of Technical Chara cteristics of Bricks in Kashan Historial Buildings معماری معماری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: خودبسندگی و تکیه بر مصالح بوم‌آورد یکی از اصول معماری ایرانی بوده و آجر از جمله مصالح بومیِ اقلیمی با میزان دسترسی بسیار بالا در ایران است. با گذشت زمان بناهای آجری به تدریج نیازمند مقاوم‌سازی، تقویت، مرمت و بهسازی بوده و برای شناخت بیشتر و اصولی آجر و مقاوم‌سازی آن، تحلیل و بررسی آجرهای تاریخی ضروری به نظر می‌رسد تا از تجاربِ ساخت آجر و راهکارهای گذشتگان در گذر زمان استفاده شود. هدف این پژوهش مطالعه ویژگی‌های فنی آجرهای به‌کار رفته در بناهای تاریخی شهر کاشان در دوره‌های زمانی مختلف است. روش پژوهش: در همین راستا، پنج نمونۀ آجری از بناهای تاریخی کاشان، انتخاب شده و مورد بررسی قرارگرفته‌اند. روش پژوهش کمی و مبتنی بر مطالعات میدانی و آزمایشات آزمایشگاهی است. آزمایش‌های انجام‌شده به سه دسته تقسیم می‌شوند. دستۀ اول، آزمون‌های پایه شامل چگالی، وزن مخصوص، درصد رطوبت و جذب آب هستند. دستۀ دوم آزمون‌های مکانیکی شامل مقاومت فشاری و خمشی بوده و دسته سوم آزمایش شیمیایی، از نوع آنالیز شیمیایی به روش XRD است. با توجه به آزمایش‌های انجام شده، وزن مخصوص نمونه‌ها در محدودهی 6/1 تا 14/2 گرم بر سانتیمتر مکعب بوده و جذب آب نمونه‌ها از 3/9 تا 5/18 درصد به‌دست آمد. همچنین مقاومت فشاری آنها در بازهی 12/53 تا 27/195 کیلوگرم بر سانتیمترمربع بوده و مقاومت خمشی آنها نیز در محدودۀ 62/11 تا 83/125 حاصل شد. یافته‌ها: با توجه به نتایج به دست‌آمده، میتوان‌گفت مشخصات پایه، بر مشخصات مکانیکی مؤثر است. با افزایش وزن مخصوص و تراکم حجمی نمونه‌ها، خلل و فرج داخل آنها کاهش یافته و درصد رطوبت موجود در آن و جذب آب نیز کاهش می‌یابد. به علاوه هرچه تراکم نمونه بیشتر شود مقاومت فشاری و خمشی آنها نیز افزایش می‌یابد. نتیجه‌گیری: ترکیب شیمیایی غالب در نمونه‌ها نیز کوارتز بوده و وجود گچ در نمونه‌ها سبب کاهش مقاومت مکانیکی شده و افزایش کوارتز، آنورتیت و آلبیت سبب مقاومت نمونه‌ها شده‌است. با گذشت زمان نیز مشخصات فیزیکی و مکانیکی نمونه‌های آجری تغییر معناداری ندارند؛ بنابراین در مجموع به نظر می‌رسد که پارامترهای مقاومتی نمونه‌ها بیشتر به کیفیت مصالح اولیه و میزان چگالی نمونه‌ها و نحوه تولید وابسته بوده و قدمت و سن نمونه‌ها تأثیر قابل توجهی ندارد.  </div> <div style="text-align: justify;">Objective: Self-sufficiency and reliance on natural materials are fundamental principles of Iranian architecture, with brick being a locally abundant material in Iran. Over time, brick buildings require retrofitting, restoration, and enhancement. To gain a deeper understanding of brick and its retrofitting, it is essential to analyze historical bricks and incorporate past experiences in brick making. This research aims to examine the technical characteristics of bricks used in the historical buildings of Kashan city across different time periods. Five brick samples from these historical structures have been selected for analysis. Method: The research employs a quantitative approach based on field studies and laboratory experiments. The experiments are categorized into three groups. The first group comprises basic tests, including density, specific gravity, moisture content, and water absorption. The second group encompasses mechanical tests, focusing on compressive and bending strength. The third category involves chemical tests conducted through X-ray Diffraction (XRD) analysis. Results: The tests revealed that the specific weight of the samples ranged from 1.6 to 2.14 grams per cubic centimeter, while water absorption varied between 9.3 and 18.5 percent. The compressive strength was found to be between 53.12 and 195.27 kg/cm², and the bending strength ranged from 11.62 to 125.83 kg/cm². The findings indicate that basic characteristics significantly influence mechanical properties. As specific weight and volume density of the samples increase, their internal pore structure diminishes, leading to reduced moisture content and lower water absorption. Furthermore, higher sample density correlates with increased compressive and bending strength. The predominant chemical composition in the samples was quartz, while the presence of gypsum contributed to decreased mechanical resistance. In contrast, higher levels of quartz, anorthite, and albite enhanced the resistance of the samples Conclusions: The physical and mechanical characteristics of brick samples remain relatively stable over time. Consequently, it appears that the resistance parameters are more influenced by the quality of the raw materials, sample density, and production methods rather than the age of the samples. <div class="OvtS8d" jsname="yiB9Md" jscontroller="msAMEf"></div></div> آجر, شهر تاریخی کاشان, مقاومت مکانیکی, آزمایشات آزمایشگاهی, آزمایش شیمیایی Brick, historical city of Kashan, mechanical resistance, laboratory tests, Chemical test 73 88 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5582-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Prchebaf Motlagh فاطمه پارچه باف مطلق fparchebaf@yahoo.com 100319475328460018550 100319475328460018550 No Department of Architecture Technology, University of Kashan, Kashan, Iran گروه فناوری معماری، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران Amirhossein Sadeghpour امیرحسین صادقپور sadeghpour@kashanu.ac.ir 100319475328460018551 100319475328460018551 Yes Department of Architecture Technology, University of Kashan, Kashan, Iran گروه فناوری معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران Babak Alemi بابک عالمی alemi@kashanu.ac.ir 100319475328460018552 100319475328460018552 No Department of Architecture Technology, University of Kashan, Kashan, Iran گروه فناوری معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران