Journal of Housing and Rural Environment

fa طراحی مدلی برای فقر روستایی و اثر آن بر روی ناپایداری محیط‌ زیست (مطالعه موردی: استان چهارمحال و بختیاری) Rural Poverty Model and its Implications for Environmental Instability; Case Study: Charmahal-Bakhtiari Province سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در میان تمام چالش‌های موجود در مسیر توسعه پایدار شاید بتوان به صراحت گفت که دو مانع اصلی مطرح است، فقر و تخریب محیط زیست. این دو عامل علاوه بر این که تأثیر منفی بر دستیابی به توسعه پایدار می‌‌گذارند، دارای رابطه پیچیده‌ای هستند و به‌عنوان بحران جدی کشور را تهدید می‌کنند. باید توجه داشت که تخریب محیط زیست مسئله‌ای پیچیده است و سایر زمینه‌ها مانند فناوری‌های نوین، آداب و رسوم، برنامه‌ها و راهبردهای ملی، زمینه‌های تاریخی، جغرافیایی، سیاسی و...  نیز در این تخریب سهیم‌اند. لذا وجود تفکری نظام‌مند که تمام ابعاد مسئله را در بر گیرد و به آن توجه کند ضروری می‌نماید. ‌تخریب محیط زیست و فقر هر دو از چالش‌های جهانی هستند که مشترکات بسیاری دارند اما اغلب به‌طور جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرند. محیط را نمی‌توان به حال خود رها کرد. انسان‌ها نه تنها نسبت به یکدیگر بلکه نسبت به محیط خود مسئولند. اگر به محیط آسیب نرسانیم مدت‌های طولانی پایدار خواهد بود. از این‌رو هدف پژوهش حاضر طراحی مدلی است که بتواند قواعد فقر روستایی و ناپایداری محیطی را تبیین کند. روش پژوهش حاضر به‌صورت پیمایشی می‌باشد و سعی شده که با استفاده از رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری به طراحی مدلی از فقر و ناپایداری محیطی در مناطق روستایی اقدام گردد. جامعه آماری این تحقیق سرپرستان خانوارهای مناطق روستایی استان چهارمحال و بختیاری میباشند که با استفاده از فرمول کوکران نمونه‌ای به حجم 383 نفر از بین آن‌ها به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب گردیده و با ابزار پرسشنامه مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که فقر ناشی از ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است که به‌طور معنا‌داری به‌وجود آورنده‌‌ فقر روستایی است. از سوی دیگر ناپایداری در روستا در متغیرهای آب، خاک، مرتع و درختان نمود بیشتری دارد. نتیجه پژوهش حاضر علاوه بر تبیین مسئله فقر روستایی و ناپایداری، حاکی از اثر مثبت و معنادار بین این دو متغیر است. فقرای روستایی با بهره‌برداری بیش از حد از امکانات طبیعی سبب ناپایداری بیشتر آن می‌شوند و این مسئله در گذر زمان منجر به نابودی منابع می‌گردد.  </div> <div style="text-align: justify;">Among all the challenges of sustainable development, two obstacles seem to be the most wide-ranging: poverty and environmental degradation. These two obstacles, in addition to their negative impact on sustainable development, have a complex relationship. It should be noted that environmental degradation is a complex issue per-se, and other influencing factors that may have an impact on it include history, geography, culture and traditions, new technologies, national programs and strategies. Therefore, the existence of a systematic thinking that encompasses all aspects of this issue seems necessary, especially since environmental degradation and global poverty, have been generally studied as separate matters. The aim of this study is to design a model to explain the patterns of rural poverty and environmental instability. The research relies on structural equation modeling to illustrate the environmental instability and poverty in rural areas. The sample consists of heads of households in rural areas of the Charmahal Bakhtiari province. Based on Cochran formula, a sample of 383 individuals was selected through stratified random sampling. The sample members were then interviewed by questionnaires. The findings of this study indicate the severe impact of economic, social, and political factors on rural poverty. On the other hand, the instability of the rural environment is manifest in the features that include the water resources, soil quality, the resilience of pastures and plants. Furthermore, the results of this study reveals a direct correlation between rural poverty and environmental instability; The poor rural population are more prone to excessive use of natural resources and would henceforth create more environmental instability, which in turn has a negative impact on their livelihood.  </div> فقر, ناپایداری, محیط زیست, مناطق روستایی, مدل‌سازی. Rural Poverty, Environmental Instability, Rural Settlements, Structural Equation Modeling. 133 145 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-273-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Boshag محمدرضا بسحاق M.r.boshagh@gmail.com 10031947532846009542 10031947532846009542 Yes PhD Candidate, Department of Geography and Rural Planning, Isfahan University دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان Ahmad Taghdisi احمد تقدیسی 10031947532846009543 10031947532846009543 No Assistant Professor of Geography and Rural Planning, Department of Geography and Rural Planning, Isfahan University استادیار گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان Masoud Taghvaei مسعود تقوایی 10031947532846009544 10031947532846009544 No Professor of Geography and Urban Planning, Department of Geography and Rural Planning, Isfahan University استاد گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان