کشور ایران به لحاظ موقعیت جغرافیایی از مستعدترین مناطق جهان از نظر بروز مخاطرات طبیعی و بهویژه زمین لرزه است، بهطوری که در آسیا جایگاه هفتم و در جهان جایگاه سیزدهم را به خود اختصاص داده است. با نگاه اجمالی به نقشههای پهنه بندی زمین لرزه، میتوان دریافت که بیشتر سکونتگاههای پرجمعیت روستایی و شهری کشور در دامنههای البرز و زاگرس واقعاند که از لحاظ تهدید مخاطرات طبیعی و بهویژه زلزله آسیب پذیری نسبتاً بالایی دارند. به همین خاطر تأکید این پژوهش، بررسی ظرفیتهای مقابله با آسیب پذیری سکونتگاههای روستایی در برابر خطر زمین لرزه در مناطق روستایی دهستان سنبل آباد از توابع شهرستان ابهر میباشد. پژوهش حاضر درصدد اندازهگیری میزان ظرفیتهای (اجتماعی، اقتصادی، نهادی، کالبدی و طبیعی) به منظور مقابله با تأثیرات مخاطره زلزله و تبیین عملی نقش توسعه ظرفیتی و یا تقویت ظرفیتهای موجود با هدف کاهش تأثیرات زمین لرزه در مناطق روستایی مورد مطالعه است. برای بررسی این موضوع از دو روش اسنادی و میدانی و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. در فرایند عملیات میدانی دو نوع پرسشنامه تهیه گردید که پرسشنامه اول توسط224 خانوار انتخاب شده از طریق نمونه گیری مطبق از 11 روستای دهستان و پرسشنامه دوم توسط 45 نفر از مسئولین روستایی این دهستان تکمیل گردیدند. بهمنظور تحلیل دادهها از نرم افزارSpss و آمارههای توصیفی(میانگین و میانه) و استنباطی (آزمون فریدمن، تی تست تک نمونهای و همبستگی) استفاده شده است. با توجه به موضوع و دستیابی به اهداف تحقیق، فرضیه «ظرفیتهای مدیریتی موجود در منطقه مورد مطالعه در ابعاد گوناگون (اجتماعی، اقتصادی، کالبدی، طبیعی و نهادی) برای مدیریت سانحه زلزله کافی است» مورد تجزیه و تحلیل و آزمون قرار گرفت و نتایج تحقیق، از کافی بودن ظرفیتهای موجود در منطقه روستایی مورد مطالعه برای کاستن از تأثیرات و آسیب پذیری خطر زمین لرزه حکایت دارد.
واژگان کلیدی:توسعه ظرفیتی، مدیریت سانحه، سکونتگاههای روستایی، دهستان سنبل آباد
Farahani H, Einali J, Ghasemi Viari H. (2014). The role of capacity building in the management of earthquake risk reduction in rural areas Case study: Rural District of Sombol Abad, Abhar County. JHRE. 33(145), 63-74. URL: http://jhre.ir/article-1-502-fa.html
فراهانی حسین، عینالی جمشید، قاسمی ویری حمید. نقش توسعه ظرفیتی در مدیریت کاهش خطر زلزله در مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان ابهر، دهستان سنبل آباد) مسکن و محیط روستا 1393; 33 (145) :74-63