گروه فناوری معماری، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ، soltan.alireza@ut.ac.ir
چکیده: (1247 مشاهده)
هدف: ازجمله حلقه‌های مفقود در بررسی‌های تخلیه اضطراری، ارتباط طراحی اجزای خروج با الگوهای رفتاری است. هدف این پژوهش، به دست آوردن مهم‌ترین الگوهای رفتاری در تخلیه اضطراری برج‌های مسکونی تهران وطراحی بهینه خروجی‌ها با‌توجه‌به الگوهای رفتاری در لابی برج‌های مسکونی است. روش پژوهش:در جایگاه گردآوری داده‌ها از روش پیمایشی، میدانی، پژوهش موردی، آزمایش تجربی و مدل‌سازی و شبیه‌سازی بهره گرفته شده است و در جایگاه ارزیابی داده‌ها از هر دو روش کمی و کیفی استفاده شده است. دو متغیر مستقل در این پژوهش عبارت است از عرض درهای خروجی، فواصل قرارگیری درهای خروجی و تعداد درهای خروجی و متغیر وابسته عبارت است از زمان و کیفیت خروج کامل افراد از ساختمان (کیفیت از جهت تراکم کمتر پشت درها). این پژوهش در دو محور کلی صورت گرفته است. در محور اول از‌طریق پرسش‌نامه و آزمایش‌های تجربی در نمونه موردی (مجتمع بلند مسکونی سامان) به بررسی الگوهای رفتاری ساکنان در هنگام تخلیه پرداخته می‌شود. در محور دوم، با مدل‌سازی و شبیه‌سازی به تحلیل و ارزیابی عملکرد درهای خروج اضطراری و بررسی سناریوهای مختلف از جهت انسداد و تراکم جمعیت و نحوه خروج افراد پرداخته می‌شود. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مسائلی همچون عدم آموزش کافی و تجربیات کم، باعث بروز اشکالاتی در رفتار ساکنان در مواجهه با حریق می‌شود. زمان پیش تخلیه زیاد، عدم تمایل به ترک ساختمان، خروج از دستگاه پله در طبقات مختلف، تغییر مسیر و درنهایت الگوی حرکت جمعی با فاصله از گروه‌های مختلف جمعیتی از ویژگی‌های مهم رفتاری افراد در ساختمان‌های بلند مسکونی در ایران در هنگام تخلیه است. وجود فواصل زمانی متناوب جهت تخلیه افراد، سرعت و کیفیت تخلیه را بهبود می‌بخشد که نمایانگر اهمیت تخلیه مرحله‌ای نسبت به سناریوی تخلیه کامل است. همچنین وجود کریدور و لابی آسانسور باعث کاهش سرعت تخلیه می‌شود. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهششامل به دست آوردن مهم‌ترین الگوهای رفتاری افراد در هنگام تخلیه اضطراری در ساختمان‌های بلند مسکونی است. همچنین فرمول زمان پیش تخلیه برای شرایط مسکونی ایران مطابق با فرمول‌های بین‌المللی به دست آمد و با نتایج دیگر کشورها مقایسه شد. روش ابتکاری ترکیبی با استفاده از منطق فازی برای به دست آوردن سرعت حرکت افراد مطابق با مشخصات فیزیکی‌شان ارائه گردید. محل بهینه قرارگیری درهای خروج در لابی با‌توجه‌به سناریوهای مختلف پیک جمعیتی و تخلیه مرحله‌ای و تخلیه کامل و وجود موانع با ابعاد و شرایط مختلف جلوی درب در سناریوهای طبقه‌بندی‌شده برای رسیدن به جواب بهینه بررسی شد.
