fa گونه‌شناسی شکلی سردرهای دوره پهلوی در شهر زابل معماری معماری پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">هدف: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">توسعه‌ی ناپایدار شهرها منجر به ایجاد بافت‌های فاقد هویت شده است. در معماری سنتی ایران، سردرِ ورودی منازل علاوه بر نقش کاربردی در کنترل دسترسی، همواره عنصری هویتی برای معرفی بنا بوده است. شواهد میدانی نشان می‌دهد بسیاری از سردرهای دوره‌ی پهلوی در بافت قدیم زابل در حال تخریب یا تغییرات اساسی هستند. پژوهش حاضر ضمن مستندسازی به گونه‌شناسی این عناصر، در جهت بازیابی اصول طراحی بومی و احیای هویت معماری گام برمی‌دارد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">روش &shy;شناسی</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">: این پژوهش از نوع کاربردی و با ماهیت توصیفی</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span arial="" style="font-family:">&ndash;</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> تحلیلی انجام شده است. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل کلیه‌ی سردرهای مسکونی در بافت قدیم شهر زابل بوده که با بهره‌گیری از روش تمام‌شماری، تعداد ۶۱ نمونه مورد شناسایی و ثبت قرار گرفت. فرآیند گردآوری داده‌ها مبتنی بر پیمایش‌های میدانی، مستندسازی تصویری و تکمیل فرم‌های چک‌لیست جهت استخراج شاخص‌های کمی و کیفی بوده است. در نهایت، تحلیل داده‌های کمی از طریق آمار توصیفی به صورت فراوانی، درصد وتحلیل داده‌های کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوا، مقایسه‌ی تطبیقی و گونه‌شناسی فرمی انجام پذیرفت.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">یافته&shy; ها: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">معیارهای گونه‌بندی پژوهش بر پایه‌ی شش شاخص کالبدی-کارکردی شاملِ</span></span> <span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">برجستگی کالبدی سردر، فرم بالای آستانه در، عرض سردر، ستون‌ طرفین سردر، سطح رخ‌بام نسبت به دیوار و ناودانی طرفین سردر تدوین گردید. از تلفیق این شاخص‌ها، در مجموع ۱۷ گونه‌ی متمایز در سردرهای دوره‌ی پهلوی شهر زابل شناسایی شد؛ این گونه‌ها در واقع تبیین‌کننده‌ی الگوی نهایی معماریِ سردرهای ورودی این دوره در شهر زابل هستند.</span></span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">نتیجه&shy; گیری</span></span></b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">: یافته‌های این تحقیق، الگوی پخ ۴۵ درجه را به عنوان هسته‌ی بنیادینِ هویت معماری در سردرهای زابل تبیین نموده و بر این امر تأکید می‌ورزد که بازخوانی و به‌کارگیری این اصول، می‌تواند نقشی کلیدی در تدوین ضوابط طراحی معاصر و بازآفرینی هویت شهری ایفا نماید.</span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:14.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Objective</span></b><span style="font-size:9.0pt">: Unsustainable urban development has led to the creation of identity-less urban fabrics. In traditional Iranian architecture, the entrance portal of houses, in addition to its functional role in controlling access, has always been an identity-defining element that introduces the building. Field evidence shows that many Pahlavi-era portals in the old fabric of Zabol are being demolished or undergoing drastic changes. The present study, while documenting the typology of these elements, takes a step towards recovering indigenous design principles and restoring architectural identity.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:14.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Method</span></b><span style="font-size:9.0pt">: This research is applied in nature and descriptive-analytical in method. The statistical population of the study includes all residential portals in the old fabric of Zabol, of which 61 samples were identified and recorded using a complete enumeration method. The data collection process was based on field surveys, photographic documentation, and the completion of checklist forms to extract quantitative and qualitative indicators. Finally, the analysis of quantitative data was conducted through descriptive statistics (frequency and percentage), while qualitative data analysis was carried out using content analysis, comparative comparison, and formal typology.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:14.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Results</span></b><span style="font-size:9.0pt">: The research classification criteria were formulated based on six physical-functional indicators, including: the physical protrusion of the portal, the form of the lintel/threshold top, the width of the portal, side columns of the portal, the roofline (parapet) level relative to the wall, and the side gutters of the portal. Through the synthesis of these indicators, a total of 17 distinct types were identified among the Pahlavi-era portals of Zabol city; these types, in fact, explain the final architectural pattern of entrance portals of this period in the city of Zabol.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:14.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Conclusions</span></b><span style="font-size:9.0pt">: The findings of this research identify the 45-degree chamfer pattern as the fundamental core of architectural identity in the portals of Zabol, and emphasize that revisiting and applying these principles can play a key role in formulating contemporary design criteria and revitalizing urban identity.</span></span></span></span><br> &nbsp; گونه شناسی , سردر, دوره پهلوی, زابل. Typology, Portal, Pahlavi Era, Zabol 0 0 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-172-5&slc_lang=fa&sid=1 Jamshid Davtalab جمشید داوطلب jdavtalab@uoz.ac.ir 100319475328460020810 100319475328460020810 No University of Zabol دانشگاه زابل Abolfazl Heidari ابوالفضل حیدری abolfazlheidari@uoz.ac.ir 100319475328460020811 100319475328460020811 Yes University of Zabol دانشگاه زابل Kamran Shahnavazi کامران شهنوازی KamranShahnavazi.pgs@uoz.ac.ir 100319475328460020812 100319475328460020812 No University of Zabol دانشگاه زابل