fa مروری سیستماتیک بر سازگاری اقلیم در مسکن بومی با روش قیف پارادایم معماری معماری پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">بخش ساختمان با مسئولیت تقریباً ۳۰ درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای و ۴۰ درصد از مصرف انرژی در جهان، نقشی محوری در بحران‌های زیست‌محیطی ایفا می‌کند. مسکن بومی به عنوان الگویی ارزشمند از سازگاری با اقلیم محلی شناخته می‌شود. با وجود رشد تصاعدی پژوهش‌ها در این حوزه، تاکنون سنتز جامعی از ادبیات موجود ارائه نشده است. هدف این پژوهش، بررسی نظام‌مند و تحلیل وضعیت پژوهش‌های سازگاری اقلیم در مسکن بومی با استفاده از روش قیف پارادایم است</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">.</span><span style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> این پژوهش با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند ادبیات و رویکرد قیف پارادایم انجام شده است. جستجوی سیستماتیک در پایگاه داده اسکوپوس با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با مسکن بومی و سازگاری اقلیمی در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا آوریل ۲۰۲۶ انجام شد. پس از پالایش و غربالگری، ۴۵ مقاله پراستناد برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. مقالات بر اساس پنج سطح قیف پارادایم طبقه‌بندی و تحلیل شدند</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">.</span><span style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> توزیع مقالات در سطوح پنج‌گانه قیف پارادایم نامتوازن است. سطح دوم (روش‌های تحلیلی) با ۴۶</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt">٫</span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">۶ درصد بیشترین سهم را دارد. سطح اول (مشاهدات تجربی) با ۲۴</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt">٫</span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">۶ درصد و سطح سوم (نظریه‌های خاص) با ۱۳</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt">٫</span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">۳ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. سطوح چهارم (فرضیات پایه) و پنجم (مرور) به ترتیب با ۱۱</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt">٫</span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">۱ و ۴</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt">٫</span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">۴ درصد کمترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند. از نظر جغرافیایی، چین با ۳۲ درصد مقالات، قطب اصلی پژوهش‌های این حوزه محسوب می‌شود.غلبه پژوهش‌ها در سطوح تجربی و تحلیلی نشان‌دهنده تمایل غالب محققان به این رویکردهاست. سهم اندک سطوح فرضیات پایه و مرور، بیانگر خلأ پژوهشی قابل توجه در مطالعات بنیادین، هستی‌شناختی و مقالات مروری نظام‌مند است. انجام پژوهش‌های بنیادین در سطوح چهارم و پنجم قیف، توسعه مطالعات میان‌رشته‌ای و پوشش خلأهای جغرافیایی به عنوان مهمترین اولویت‌های پژوهشی آینده پیشنهاد می‌شود.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Objective</span></b><span style="font-size:9.0pt">: The building sector plays a central role in environmental crises, being responsible for approximately 30% of global greenhouse gas emissions and 40% of global energy consumption. Vernacular housing is recognized as a valuable model of adaptation to local climate. Despite the exponential growth of research in this field, no comprehensive synthesis of the existing literature has been provided to date. This study aims to systematically review and analyze the status of research on climate adaptation in vernacular housing using the paradigm funnel method.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Method</span></b><span style="font-size:9.0pt">: This research was conducted using a systematic literature review method combined with the paradigm funnel approach. A systematic search was performed in the Scopus database using keywords related to vernacular housing and climate adaptation, covering the period from 2020 to April 2026. After refinement and screening, 45 highly cited articles were selected for final analysis. The articles were classified and analyzed based on the five levels of the paradigm funnel.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Results</span></b><span style="font-size:9.0pt">: The distribution of articles across the five levels of the paradigm funnel is unbalanced. Level 2 (analytical methods) accounts for the largest share with 46.6%. Level 1 (empirical observations) follows with 24.6%, and Level 3 (specific theories) with 13.3%. Levels 4 (fundamental assumptions) and 5 (review) have the smallest shares, with 11.1% and 4.4%, respectively. Geographically, China accounts for 32% of the articles, representing the main hub of research in this field.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt">Conclusions</span></b><span style="font-size:9.0pt">: The predominance of research at the empirical and analytical levels demonstrates a prevailing tendency among researchers toward these approaches. The limited share of fundamental assumptions and review levels reveals a significant research gap in foundational, epistemological, and systematic review studies. Conducting fundamental research at Levels 4 and 5 of the funnel, developing interdisciplinary studies, and addressing geographical gaps are proposed as the most important future research priorities.</span></span></span><br> &nbsp; مسکن بومی، سازگاری اقلیم، مرور سیستماتیک، قیف پارادایم. Vernacular housing, Climate adaptation, Systematic review, Paradigm funnel. 0 0 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5771-1&slc_lang=fa&sid=1 Parisa Javid پریسا جاوید p.javid@iau.ac.ir 100319475328460020433 100319475328460020433 No , ST.C, Islamic Azad University دانشگاه ازاد تهران جنوب Masoumeh Yavari معصومه یاوری ma.yavari@khatam.ac.ir 100319475328460020434 100319475328460020434 Yes , Khatam University دانشگاه خاتم mohammad Javid محمد جاوید m.javid@iau.ac.ir 100319475328460020435 100319475328460020435 No YI.C, Islamic Azad University دانشگاه ازاد یادگار امام mohammad najafi محمد نجفی mohammad.najafi3080@gmail.com 100319475328460020436 100319475328460020436 No , Khatam University دانشگاه خاتم