Journal of Housing and Rural Environment

fa مدل مفهومی طراحی مسکن در شرایط پاندمی با بهره‌گیری از زبان فضایی شولتز A conceptual model for housing design under pandemic conditions using Norberg-Schulz’s spatial language معماری معماری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: پاندمی کووید-۱۹ مفهوم و کارکرد خانه را تغییر داده و ضرورت توجه به آن را به‌عنوان فضایی چندبعدی و پاسخ‌گو به نیازهای متنوع انسان، برجسته ساخته است؛ شولتز نیز با تعریف فضا به‌عنوان مفهومی چندبعدی تطابق معناداری با شرایط پاندمی که چندین بعد را در برمی‌گیرد، پیدا می‌کند. اما این پرسش مطرح می‌شود که در شرایط بروز پاندمی، کدام شاخص‌ها در طراحی خانه متناسب با شرایط مذکور بیشترین اهمیت را دارند و چگونه می‌توان از زبان فضایی نوربرگ‌ شولتز برای شناسایی مفاهیم و شاخص‌ها و الگوهای طراحی در وهله اول و اولویت‌بندی آن‌ها در وهله دوم بهره گرفت؟ هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌ها و الگوهای طراحی مسکونی متناسب با شرایط پاندمی با بهره‌گیری از زبان فضایی نوربرگ شولتز است. روش پژوهش: مطالعه حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تأکید بر جنبه‌های چندبعدی نظریه شولتز است. داده‌ها در دو مرحله جمع‌آوری شد: نخست، مرور مبانی نظری و تجربی مرتبط با مفهوم خانه و زبان فضایی شولتز و تعریف شاخص‌ها و الگوهای طراحی؛ دوم، تکمیل پرسش‌نامه مقایسه زوجی بر اساس طیف ۹ درجه‌ای لیکرت توسط ۴۰ متخصص در حوزه‌های معماری، شهرسازی، روان‌شناسی محیطی و بهداشت برای تعیین اهمیت هر شاخص. داده‌ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و نرم‌افزار Expert Choice 11 تحلیل شد. یافته‌ها: حاکی از آن است که «انطباق‌پذیری» مهم‌ترین شاخص است و پس‌ازآن «سیر فضایی»، «یکپارچگی فضای کار و خانه» و «فضاهای احیاگر» قرار دارند. نتیجه‌گیری: نشان می‌دهد که بهره‌گیری از شاخص‌های نظری شولتز -مانند تداوم فضا و زمان، تعامل انسان و محیط، سلسله‌مراتب فضایی و مفهوم فضا به‌عنوان رسانه ارتباطی- چهارچوبی مفهومی برای طراحی خانه‌های آینده فراهم می‌آورد. چنین خانه‌هایی علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای فیزیکی، نقش مؤثری در تقویت هویت مکانی، سلامت روان و تاب‌آوری اجتماعی در شرایط بحرانی دارند و می‌توانند الگویی کاربردی برای طراحی مسکن در شرایط پاندمی و بحران‌های مشابه متناسب با نیازهای انسان ارائه کنند.</div> <div style="text-align: justify;">  Objective: The COVID-<m:omath></m:omath><m:omath></m:omath><m:omath><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr>19</m:r></m:omath>  pandemic has redefined the concept of home, highlighting its role as a multidimensional space capable of responding to diverse and evolving human needs. This study aims to identify and prioritize key residential design criteria under pandemic conditions using Christian Norberg-Schulz’s phenomenological spatial theory. Method: A descriptive–analytical approach was adopted. Initially, relevant design indicators and patterns were identified through a comprehensive review of theoretical and empirical literature on the concept of home and Norberg-Schulz’s spatial framework. Subsequently, a pairwise-comparison questionnaire based on a nine-point Likert scale was distributed among <m:omath></m:omath><m:omath><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr>40</m:r></m:omath> experts in architecture, urban planning, environmental psychology, and public health. The quantitative data were analyzed using the Analytic Hierarchy Process (AHP) with Expert Choice 11 software to determine the relative importance of each design criterion. Results: The findings revealed that adaptability ranks highest among the design criteria, followed by spatial sequence, integration of work and home spaces, and restorative environments. These results emphasize the significance of spatial continuity, human–environment interaction, and hierarchical and communicative aspects of space in housing design. Conclusions: Employing Norberg-Schulz’s theoretical components provides a comprehensive framework for designing homes that meet physical and functional requirements while promoting place identity, psychological well-being, and social resilience during crises. This approach offers an effective model for creating responsive, adaptable residential environments capable of addressing the challenges of pandemics and other emergencies. </div> <div dir="rtl"></div> پاندمی, خانه,انطباق‌پذیری,زبان فضایی شولتز, محیط پاسخ‌ده. Pandemic, Home, Adaptability, Schulz’s spatial language, Responsive environment 17 34 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-5682-1&slc_lang=fa&sid=1 Narges Davoodi نرگس داودی ndavoodi473@gmail.com 100319475328460020473 0009-0009-7797-6945 Yes Department of Architecture, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Fatemeh Nafar فاطمه نفر nafarnarges050@gmail.com 100319475328460020474 0009-0004-1555-5583 No Department of Architecture, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran. کارشناسی ارشد، گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Raziyeh Labibzadeh راضیه لبیب زاده R.Labibzadeh@gmail.com 100319475328460020475 100319475328460020475 No Department of Architecture, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران، ایران.