Journal of Housing and Rural Environment

fa ارزشیابی اثرات اجرای طرح ویژه بهسازی بر توسعه‌ مسکن روستایی(مطالعه موردی: دهستان ابریشم) The Assessment of the Effects of Implementing Special Improvement Plan on Rural Housing Development (Case Study: Abrisham Rural District) سکونتگاههای شهری و روستایی سکونتگاههای شهری و روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">طرح ویژه بهسازی مسکن روستایی بر‌اساس اهداف کلان برنامه چهارم توسعه کشور تدوین و هدف گذاری شده است. این طرح، متأخرترین و‌‌ از مهمترین طرح‌های عمرانی کشور می‌باشد. طرحی که با هدف تأمین مسکن مناسب، مقاوم روستایی، حفظ هویت معماری بومی، ارتقای بهداشت محیط، بهینه‌سازی مصرف انرژی و ... شکل گرفت. در قالب این طرح مقرر گردیده است که‌ نیمی از واحدهای مسکونی روستایی کشور (دو میلیون واحد)، توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی نوسازی گردد. پژوهش حاضر با هدف ارزشیابی اثرات اجرای طرح مقاوم‌سازی مسکن روستایی در دهستان ابریشم تهیه شده است. روش پژوهش، توصیفی– تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش حاضر دهستان ابریشم است که طرح ویژه بهسازی مسکن روستایی در آن اجرا‌ شده است.  در این دهستان، حدود 318 نفر از مردم روستاهای مورد مطالعه از 3138 خانوار موفق به دریافت وام شدند. برای تعیین حجم نمونه از روش کوکران استفاده شد. برای انتخاب نمونه از روش‌های نمونه‌گیری طبقه‌ای و تصادفی استفاده شده است. بر‌اساس این روش، 94 خانوار به‌عنوان جامعه نمونه تعیین شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی و ابزار پرسشنامه استفاده گردیده است. برای تحلیل داده‌ها، از روش‌های آماری استنباطی نظیر آزمون فریدمن، آنوا و کولموگروف اسمیرنوف استفاده شده است. بر‌اساس یافته‌های تحقیق این نتیجه حاصل شد که تحولات کمی و کیفی بوجود آمده در واحدهای مسکونی جدید در انطباق با نیاز غالب روستاییان (خانوارهای نمونه) بوده است. طرح در عین برخورداری از اثرات مثبت در کمیت و کیفیت مسکن روستایی، از جنبه نوع نگرش و مدیریت اجرا نیازمند بازنگری‌ و اصلاح است. نوآوری مقاله حاضر‌،‌ در بخش نتیجه آن است، زیرا نتیجه حاصل شده متفاوت با نتایج سایر پژوهش‌های انجام گرفته در این زمینه است. در سایر پژوهش‌ها، طرح مقاوم سازی مسکن ، زمینه تحول مسکن روستایی را به سمت مسکن شهری سوق داده‌ و پیوستگی ساختاری– کارکردی در مسکن را متزلزل ساخته است. ولی‌ تحقیق حاضر به نتیجه‌ای متفاوت در محدوده مورد مطالعه رسیده است.  </div> <div style="text-align: justify;">Housing is a specific place where households reside in. It is a physical center, a shelter and one of the most basic needs for a family. The Islamic Revolution Housing Foundation is considered as the main provider of rural housing in Iran. This special plan for the improvement of rural housing is the latest and the most important development plan, which was designed to provide affordable, durable, and affordable housing for Rurales. This plan was implemented in the rural areas from 2005 to 2011 with the aim of retrofitting, preserving the identity of native architecture, promoting environmental health, optimizing energy consumption, and so forth. Considering the above-mentioned, the following basic questions are raised: What changes have been made in the rural housing system of the Abrisham rural district due to the implementation of special improvement plan? To what extent do these changes have resulted in housing development in this rural area? There are a variety of theories in this regard, including theoretical approach of structuralism, functionalism approach, structural-functional approach, construction approach, phenomenological approach, critical realism, and structural-functional dynamics. In this research, structural-functional dynamics has been used to analyze the changes resulting from the implementation of a special improvement plan in rural housing area. Housing as a part of the spatial system has certain structural-functional features. This main element of the physical texture of the villages has undergone changes during recent decades due to the implementation of the housing renovation and improvement plan, in particular the special improvement plan for rural housing. The implementation of this plan has played a significant role for changes in the construction and functions of rural houses. Considering the encouragement of urban housing model (within the framework of urbanism) and the lack of attention to the relationship between structure and functions of rural houses, sometimes produced changes resulted in a kind of dichotomy between housing and the basic activities of rural households. Structural-functional changes in rural housing have led to the structural-functional transformation of the texture, physical and the overall spatial system of the village. The research method is descriptive-analytic. The statistical population include the Abisham rural district, in which the special housing improvement program has been implemented. In this rural district, about 318 villagers out of 3138 households in the studied areas received loans. Cochran method was used to determine the sample size. Samples selected using stratified random sampling. According to this method, 94 households were selected as a sample size. Data collected by using library and field methods as well as questionnaires. For data analysis, inferential statistical methods such as Friedman, Anova and Kolmogorov Smirnov tests have been used. Friedman test results show that the suitability of material type to meet the needs of villagers with the highest average ranking is first in comparison with other indicators. Improvement of sanitary facilities, façade of residential unit and lighting of the residential unit as well as the proper orientation of the residential unit and ... are other indicators that have caused desirable situation and positive development.   Eliminating the livelihood space and removing support space have low ranking. According conducted survey based on the Kolmogorov-Smirnov test, the development of rural housing in the Abrisham rural district described as follows: The special program caused the long life buildings with low-durability materials have more resilience to natural hazards (such as earthquakes). Also, by implementing a wastewater system, the proper living space have been created at the residential unit level. This change has led to the housing development indices The results of the research show that the quantitative and qualitative changes in the new residential units have been adapted to the dominant needs of the villagers (sample households), and the special plan for the improvement of rural housing with its implementation in the Abrisham rural district has created the structural-functional cohesion of rural housing.  </div> مسکن, طرح ویژه بهسازی مسکن, توسعه مسکن, نواحی روستایی, دهستان ابریشم. housing, special improvement plan for housing, housing development, rural areas, Abrisham rural district. 3 12 http://jhre.ir/browse.php?a_code=A-10-2947-1&slc_lang=fa&sid=1 Farhad Azizpour فرهاد عزیزپور azizpour@khu.ac.ir 100319475328460016531 100319475328460016531 Yes Associate Professor in Geography and Rural Planning, Department of geography and rural planning, Kharazmi University, Tehran, Iran. دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی تهران. Zohreh Sadeghi زهره صادقی 100319475328460016532 100319475328460016532 No M.A in Geography and Rural Planning, Kharazmi University of Tehran, Iran کارشناس‌ارشد جغرافیا و برنامه‌‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی تهران.